De noodzaak om digitalisering en duurzaamheid te balanceren
De toename van cloudservices en kunstmatige intelligentie (AI) drijft de Europese Unie (EU) om de ontwikkeling van datacenters versneld te stimuleren. Hierbij wordt echter de vraag gesteld hoe deze groei kan worden gerealiseerd zonder de klimaatdoelstellingen uit het oog te verliezen. Datacenters vormen de kern achter veel digitale diensten, zoals AI-gestuurde speelgoedproducten, online videospellen en thuisrobots. Het vermogen om dergelijke systemen te gebruiken, hangt af van de fysieke infrastructuur die erachter schuilgaat. Echter, de uitbreiding van het netwerk van datacenters, terwijl de vraag naar digitale diensten toeneemt, conflicteert met de ambities van de EU om de ecologische voetafdruk te verkleinen. Ironisch genoeg is het verkrijgen van betrouwbare informatie over de milieueffecten van digitale infrastructuur nog steeds een grote uitdaging, omdat de data hierover vaak ontoereikend is.
Invoering van milieumaatstaven voor datacenters
Om een beter inzicht te krijgen in de milieu-impact, heeft de EU vier verplichte duurzaamheidsindicatoren vastgesteld voor datacenters. Deze indicatoren meten onder meer het energie- en waterverbruik, de reuse van warmte en de afhankelijkheid van hernieuwbare energiebronnen. Echter, de eerste rapportage die in juli vorig jaar verscheen, bood slechts beperkte duidelijkheid. Slechts 36% van de datacenters die onder de regelgeving vallen, heeft data ingediend. Bovendien is de wetgeving nog niet in alle lidstaten volledig geïmplementeerd, wat de gegevensvoorziening belemmert.
Toekomst van datacenter-ranking en verduurzaming
Ondanks het gebrek aan robuuste data, plant de EU een systeem om datacenters te beoordelen op basis van hun milieuprestaties en de vier genoemde indicatoren. Het doel is om operators te stimuleren hun efficiëntie te verbeteren. Daarnaast wordt voorgesteld dat de nieuwe Cloud en AI Development Act voor 2026 betere datacenterprojecten sneller goedkeurt, indien zij aan hogere milieustandaarden voldoen. De Europese Commissie werkt momenteel aan herzieningen van deze criteria; er bestaat ook de mogelijkheid dat deze worden aangepast voor de beoordelingsstructuur die in 2026 wordt uitgerold.
Specifieke verbeterpunten en het belang van transparantie
De European Data Centre Association (EUDCA) stelt voor om de berekening van de energieratio aan te passen zodat operators die de warmte van hun servers hergebruiken voor verwarming, niet worden bestraft. Daarnaast kan het systeem ook rekening houden met andere duurzame initiatieven, zoals het gebruik van regenwater ter koeling of het zelf opwekken van energie. Volgens Mark Butcher, expert op het gebied van datacenters en directeur van Posetiv Cloud, is het verbeteren van de transparantie en eerlijkheid van gerapporteerde gegevens cruciaal. Hij pleit voor striktere naleving van Europese en internationale normen, gecontroleerd door onafhankelijke auditors, om de betrouwbaarheid van de informatie te vergroten.
Het belang van gegevens over kleine datacenters en upgradeprojecten
Een andere zwakke plek vormt de grote hoeveelheid kleinere datacenters, die niet onder de huidige rapportageverplichtingen vallen. Deze centra zijn vaak minder efficiënt dan grote faciliteiten, aldus John Booth, adviseur en specialist op het gebied van datacenters. Ook ontbreekt het aan goede data over upgrades van bestaande infrastructuur, zoals serververvanging of verbeterde koelsystemen, die onverwachte milieueffecten kunnen hebben. Oude servers en equipment zijn soms minder energiezuinig dan nieuwe, terwijl de vervanging ervan eveneens richt op het verminderen van de ecologische kosten. Colocatie datacenters, waar ruimte wordt verhuurd aan andere bedrijven die hun eigen servers beheren, bieden beperkte controle over energieverbruik en rapportage. Daarnaast speelt de kwestie van idle servers. Volgens een studie uit 2018 is tussen de 75% en 85% van de servers niet actief, hoewel ze wel stroom verbruiken. De impact hiervan wordt door de EU niet volledig geëvalueerd.
De uitdagingen van groene datacenterbouw en recycling
Wanneer nieuwe datacenters worden gebouwd, is het belangrijk dat de productie-emissies worden gecompenseerd en dat de elektriciteit afkomstig is van schonere bronnen. Een grotere uitdaging ligt echter in de milieukosten die gepaard gaan met de fabricage van hardware en apparatuur binnen de datacenters, inclusief de vraag of onderdelen kunnen worden hergebruikt of gerecycled. Het verbeteren van de milieuprestaties van datacenters vereist niet alleen duurzame bouwmethoden, maar ook een zorgvuldige afweging van de levenscyclus en resource-efficiëntie van de gebruikte componenten.
