De eerste kennismaking met eicelvriestechniek en de realiteit ervan
Simone hoorde voor het eerst over het invriezen van eieren toen ze een twintiger was. Haar moeder stelde het voor als een cadeau voor haar verjaardag, een manier om haar opties open te houden. Destijds leek moedergevoel nog ver weg, en de procedure klonk bijna als een optie voor de verre toekomst. Maar ondertussen bleek dat het proces niet zo eenvoudig was als de reclames vaak laten zien. Veel vrouwen die overwegen om hun eieren te laten invriezen, worden geconfronteerd met een procedure die fysiek en emotioneel veeleisender is dan ze hadden verwacht.
Moederschap uitstellen: een complex en onzekere keuze
Toen Simone op haar 34e haar relatie beëindigde, was haar interesse in het bewaren van haar vruchtbaarheid al een tijdje gegroeid. Ze wist niet zeker of ze daadwerkelijk kinderen wilde, maar wilde de mogelijkheid openhouden voor de toekomst. “Ik vroeg me af of ik dat soort zekerheid kon verkrijgen,” vertelt ze. Hoewel vaak gepromoot als een vorm van empowerment en controle over de eigen reproductieve toekomst, blijkt het invriezen van eieren een proces dat geen garanties biedt. Het bevat zowel lichamelijke als emotionele uitdagingen, en de regels en kosten verschillen aanzienlijk binnen Europa.
Verschillende redenen voor eigelijk invoeren van eicelvriestechniek
Simone koos voor de zogenaamde sociale eicelvriesing, waarbij vrouwen hun eieren laten invriezen zonder medische reden, puur uit preventieve overwegingen. Andere vrouwen kiezen de procedure vanwege medische omstandigheden, bijvoorbeeld voorafgaand aan agressieve behandelingen zoals chemotherapie of bij ernstige ziektebeelden die de vruchtbaarheid bedreigen. Het proces bestaat uit een reeks stappen: een vruchtbaarheidstest, hormooninjecties, echo’s en een operatie om de eieren te verwijderen en te bewaren.
Onderzoek wijst op toenemende interesse onder jonge vrouwen
Een studie uit januari 2025 onder 1.131 vrouwen met een gemiddelde leeftijd van 31 jaar toonde dat de belangstelling voor eicelvriestechniek het grootst is onder alleenstaande en kinderloze vrouwen met een hoge opleidingsgraad. Naarmate vrouwen ouder worden, neemt de interesse in de procedure toe. Mede hierdoor sluiten steeds meer vrouwen zich aan bij een groeiende groep die probeert haar reproductieve toekomst veilig te stellen door eieren in te vriezen voor mogelijk later gebruik bij in-vitrofertilisatie.
De medische praktijk en de cijfers over eicelvriesprocedures in Europa
Hoewel exacte gegevens ontbreken voor de hele EU, wordt er geschat dat er in de afgelopen decennia ongeveer 60.000 procedures in Europa zijn uitgevoerd. Veel fertiliteitsklinieken bieden tegenwoordig de mogelijkheid tot eicelvriesing, vaak gepromoot als iets dat vrouwen kracht geeft. Eén kliniek stelt: “Jouw leven, jouw tempo. Eicelvriesing is een proactieve keuze – geen compromis.”
Historie en technologische vooruitgang
Het eerste succesvolle gebruik van een ingevroren eicel voor zwangerschap dateert uit 1986. Destijds was het succespercentage nog zeer laag. Pas met de ontwikkeling van vitrificatietechnieken medio jaren 2000, die snel invriezen mogelijk maken en de overlevingskans van de eieren vergroten, werd de techniek populairder, vooral in de Verenigde Staten. In 2014 begon de techniek echt door te breken, mede dankzij grote technologiebedrijven zoals Apple en Facebook die het aanbieden aan hun werknemers. Beroemdheden zoals realityster Kourtney Kardashian, die op 39-jarige leeftijd eicellen liet invriezen, speelden eveneens een rol in de bekendheid ervan.
Risico’s en succespercentages
Ondanks de vorderingen blijven artsen benadrukken dat de procedure onzekerheid met zich meebrengt voor een toekomstige zwangerschap. Michel De Vos, medisch directeur bij Brussels University Hospital, verklaart dat ongeveer 85% van de ingevroren eieren het invriesproces overleeft. Bij vrouwen die hun eieren invriezen tussen 35 en 37 jaar, geeft men aan dat ongeveer tien ontdooide eieren ongeveer een kans van 50% bieden op een zwangerschap.
De Vos benadrukt dat eicelvriesing nooit een volledige garantie op succes is. “We kunnen geen 100% succespercentage garanderen, maar het gebruik van ingevroren eieren verhoogt de kansen op een toekomstige zwangerschap, vooral wanneer de eieren na de leeftijd van 40 worden gebruikt,” aldus de arts.
Emotionele en fysieke belastingen van het proces
Simone ervaarde het verwijderen van haar eieren als een emotionele en fysieke rode draad. Toen haar arts haar 24 uur voor de operatie afzegde wegens een te lage eierreserve, voelde ze zich “verdrietig en boos”. Ze begon onmiddellijk aan een nieuwe poging, waarbij ze opnieuw hormooninjecties kreeg om de productie van eieren te stimuleren. Het hormonale programma maakte haar fysiek moe en haar buik was opgezwollen, waardoor ze leek te zwanger. Het hormonale schommelingen naast de fysieke ongemakken maken het proces zwaar, aldus artsen.
Haar tweede poging was nog teleurstellender: slechts twee eieren werden gevonden, en een van de grotere eieren ontwikkelde zich tot een cyste, waardoor een ovarium volledig was geblokkeerd. “Het was een nachtmerrie. Ik heb alles opnieuw doorstaan, maar zonder resultaat.”
Desondanks betaalt haar verzekeraar de meeste kosten, en heeft ze inmiddels een derde poging in november gestart. De kosten lopen op en kunnen voor een of meerdere pogingen oplopen tot ongeveer €5.000, afhankelijk van hormonale behandelingen en opslagkosten.
Regelgeving en verschillen tussen landen binnen de EU
De regulering van eicelvriestechniek verschilt sterk binnen de EU. In landen als Hongarije, Litouwen, Malta en Slovenië is sociale eicelvriesing niet toegestaan. Andere landen, zoals Spanje, Tsjechië, Letland, Denemarken en Duitsland, wel, maar met verschillende voorwaarden. In Griekenland en Portugal is de procedure populair vanwege de lagere kosten. In Tsjechië en Griekenland kost sociale eicelvriesing ongeveer €2.300, inclusief één jaar opslag, terwijl dit in Spanje rond de €3.000 ligt.
Strikte reguleringen gelden voor medische invriezing, die vaak ook worden vergoed, hoewel de regels variëren per lidstaat. Oostenrijk zal vanaf 2027 toestaan dat vrouwen hun eieren voor persoonlijke redenen laten invriezen, nadat de hoogste rechtbank besloot dat het eerdere verbod in strijd was met reproductieve rechten.
In België moeten vrouwen de volledige kosten zelf betalen voor sociale eicelvriesing, wat gemiddeld rond de €5.000 ligt. Marie, een 32-jarige Duitse sociologe, koos voor de procedure in België en betaalde €2.700. Ze licht toe dat zij geluk had: “Omdat ik niet zoveel hormonen hoefde te gebruiken, omdat mijn voorspelling voor de eierreserve beter was.” In Duitsland zouden de kosten variëren van €2.300 tot €4.000, plus nog eens €1.800 voor medicatie en €600 per jaar voor opslag.
Voor Marie was het vragen naar kinderwensen voor haar 30e een moment dat haar deed voelen dat ze ouder werd. Haar gynaecoloog stelde haar destijds gerust dat ze nog “jong genoeg” was voor eicelvriestechniek, ondanks dat ze haar plan uitstelde vanwege haar doctorale studie en het feit dat ze op 31-jarige leeftijd begon.
Na de procedure had ze vier ingevroren eieren, maar koos ze ervoor het niet te herhalen wegens teleurstelling, kosten en intensiteit. “Ik weet niet zeker of ik in de komende jaren weer probeer, misschien word ik natuurlijk zwanger of besluit ik er helemaal niet meer over na te denken,” vertelt ze.
