Doelstellingen en achterliggende motieven
Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, heeft officieel aangekondigd dat er in het eerste semester van 2026 een nieuwe Europese veiligheidsstrategie zal worden ontwikkeld. Deze ontwikkeling volgt op de grote geopolitieke verschuivingen die in de wereld plaatsvinden. Volgens haar is het belangrijk om alle beschikbare kennis te verzamelen, zodat de veranderingen in de geopolitieke situatie gerespecteerd kunnen worden en passende antwoorden kunnen worden geformuleerd.
De strategie richt zich niet alleen op het verzamelen van gegevens, maar ook op het onderzoeken van de politieke en militaire veranderingen die nodig zijn om adequaat te reageren op de nieuwe mondiale realiteit. Dit initiatief lijkt op de al gepubliceerde Strategische Kompas, dat in 2022 door de Europese lidstaten is aangenomen als de veiligheids- en militaire strategie van de EU.
De plannen voor de nieuwe strategie werden eerst gemeld door Euractiv, nadat von der Leyen haar centrum-rechtse politieke groep geïnformeerd had tijdens een besloten bijeenkomst. Op dit moment is de strategische heroverweging niet geïntegreerd in het werkprogramma van de Europese Commissie voor 2026.
Strategische doelstellingen en geopolitieke verschuivingen
De aankondiging van von der Leyen benadrukte de noodzaak om zich bewust te zijn van de fundamentele veranderingen die zich wereldwijd voordoen. Het ontwikkelen van een nieuwe Strategie is bedoeld om inzicht te krijgen in de geopolitieke verschuivingen en om een passende reactie te formuleren die rekening houdt met de veranderende wereldorde. Dit plan bouwt voort op bestaande initiatieven, zoals het Strategisch Kompas dat het EU-beleid betreffende veiligheid en defensie onderbouwt.
Het belang van de Arctic-regio voor de EU
In haar verklaring gaf von der Leyen aan dat de veiligheid in Groenland vooral de verantwoordelijkheid blijft van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NATO). Ze benadrukte dat Groenland politiek, economisch en financieel op de EU kan rekenen, maar dat kwesties met betrekking tot veiligheid voornamelijk voor NATO zijn.
De mededeling volgt op de toegenomen druk uit Washington op Denemarken, dat de strategische en rijk aan mineralen zijnde Arctic-eilanden controleert. Von der Leyen heeft eerder opgeroepen tot een rustige houding ten opzichte van Amerikaanse dreigementen om Groenland te annexeren. Tegelijkertijd verklaarde ze dat de Arctic een strategische prioriteit blijft voor de EU.
Volgens haar zijn arctische kwesties en de veiligheidszorg daarbinnen van groot belang voor de Europese Unie. Ze onderstreepte dat de EU haar investeringen en ondersteuning in Groenland heeft verdubbeld om de regio te versterken en haar belangen te beschermen.
Op woensdag sprak de Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, over het conflict met de Verenigde Staten. Hij bevestigde dat Denemarken en de VS nog altijd in fundamenteel meningsverschil verkeren over Groenland, maar dat de gesprekken tussen beide partijen worden voortgezet.
