De aankondiging en de beschuldigingen
Op dinsdag maakte het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bekend dat het visa’s zal weigeren aan de voormalige EU-commissaris Thierry Breton en vier andere personen. Volgens de Amerikaanse overheid streven zij ernaar om sociale mediaplatforms in de Verenigde Staten onder druk te zetten om meningen te censureren die zij niet welkom achten.
Het ministerie stelde dat deze zogenoemde ‘radicale activisten’ en ‘geweaponiseerde ngo’s’ de censuurmaatregelen van buitenlandse staten hebben versterkt, telkens gericht op Amerikaanse sprekers en bedrijven. De maatregel richtte zich onder meer op Breton, die vroeger de belangrijkste toezichthouder op het gebied van technologie bij de Europese Commissie was. Hij heeft geregeld conflicten gehad met techgiganten zoals Elon Musk over hun verplichtingen onder EU-wetgeving.
Breton en de Digital Services Act
De Amerikaanse overheid beschrijft Breton als de “geestelijk vader” van de Digital Services Act (DSA), een ingrijpende wet die contentmoderatie en andere normen oplegt aan grote sociale mediaplatforms die actief zijn in Europa. De DSA verplicht platforms om transparant te zijn over contentbesluitvorming, gebruikers inzicht te geven, en onderzoekers in staat te stellen om belangrijk werk te verrichten, zoals het onderzoeken van de blootstelling van kinderen aan gevaarlijke inhoud.
Breton, die de Europese Commissie in 2024 verliet, noemt de invoering van de sancties een “heksenjacht”. Hij vergeleek de situatie met de McCarthy-periode in de Verenigde Staten, waarin officials uit de overheid werden verdreven wegens vermeende communistische banden. Volgens Breton zou het censuurprobleem niet zo liggen als de Amerikanen denken: “Censuur zit niet waar zij denken dat het zit.”
Reacties uit Europa en de VS
De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Noël Barrot, veroordeelde de restricties en verklaarde via sociale media dat Frankrijk en Europa niet toestaan dat anderen bepalen hoe zij hun digitale ruimte reguleren. Hij benadrukte dat de DSA democratisch in Europa is aangenomen, geen extraterritorialiteit heeft en geen invloed heeft op de Verenigde Staten. De wet vereist dat grote platforms uitleggen hoe ze content modereren, transparant zijn voor gebruikers en dat onderzoekers onderzoek kunnen doen naar onder andere de mate waarin kinderen worden blootgesteld aan gevaarlijke inhoud.
De VS heeft zijn aanval op Europese regelgeving de afgelopen weken geïntensiveerd. Recentelijk boete Musk’s X-platform wegens het niet naleven van de transparantieregels in adverteren en verificatieprocessen. Tevens werden enkele grote Europese bedrijven genoemd als mogelijke doelen in een tegenreactie, waaronder Accenture, DHL, Siemens en Spotify.
De beperkingen en nieuwe aanvallen
Ook betrokken bij de sancties was Imran Ahmed van het Center for Countering Digital Hate, dat zich inzet tegen online haat en desinformatie. Daarnaast werden Anna-Lena von Hodenberg en Josephine Ballon van HateAid, een Duitse organisatie die content flagt voor het afdwingen van de DSA, genoemd. Clare Melford, leidster van de UK-based Global Disinformation Index (GDI), maakte de groep compleet.
De kritiek op Europese regelgeving richt zich nu ook op de Britse Online Safety Act, die vergelijkbaar is met de DSA en platformen verplicht tot contentmoderatie. De Amerikanen hebben vorige week de implementatie van een samenwerkingsovereenkomst met het VK opgeschort, uit protest tegen wat zij beschouwen als buitenlandse overreach van regels die de Amerikaanse soevereiniteit schenden. President Trump had eerder duidelijk gemaakt dat zijn “America First”-beleid elke schending van Amerikaanse soevereiniteit afkeurt.
