De EU en Mercosur: een langdurige handelsrelatie en de uitdagingen ervan
Het heeft de Europese Unie 26 jaar gekost om een handelsakkoord te sluiten met vier Latijns-Amerikaanse landen: Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay. Terwijl de Verenigde Staten slechts iets meer dan twee uur nodig hadden om Nicolás Maduro, de leider van Venezuela, te benaderen, te invaseren en te verwijderen, kampt de EU nog altijd met het finaliseren van haar eigen handelsdeals. Brussel blijft inzetten op een strategie van vrede en samenwerking door middel van handel, maar dit blijft een uitdaging nu de VS actief probeert invloed te winnen in de regio, onder meer door krachtig op te treden tegen Maduro.
De EU beschouwt haar relatie met Latijns-Amerika als beperkt en worstelt met het ontwikkelen van een strategische aanpak. Josep Borrell, voormalig buitenlands chef voor de EU, heeft moeite gehad om een brede Europese strategie te ontwikkelen, vooral onder Spaanse leiders die Europa beschuldigen van het onderwaarderen van het continent als potentiële veiligheids- en verdedigingspartner. Of het Mercosur-verdrag kan worden herleefd, hangt grotendeels af van binnenlandse politieke weerstanden, met name in Frankrijk, waar boeren en landbouwbelangen zich verzette tegen de voortzetting van onderhandelingen.
De geopolitieke ambitie van de VS: het herzien van de Monroe Doctrine en de nieuwe ’Donroe Doctrine’
De Verenigde Staten hebben zich opnieuw met ambitieuze strategieën gepositioneerd in Latijns-Amerika, door hun toegang tot regio en invloed te herdefiniëren. Uit de recente Amerikaanse nationale veiligheidsstrategie blijkt dat er financiële en politieke druk zal worden uitgeoefend op China en andere potentiële concurrenten, waarbij het hernieuwde gebruik van de Monroe Doctrine wordt aangekondigd. Trump heeft deze doctrine onlangs hernoemd tot de ’Donroe Doctrine’, met een focus op het counteren van de groeiende invloed van China via initiatief zoals Belt and Road en andere vormen van invloedssferen. Maduro hield nauwe banden met Beijing tot enkele uren voor zijn arrestatie.
De EU’s relatiestatus tot Latijns-Amerika is momenteel minimaal en lijkt te verschralen, ondanks pogingen van leiders zoals Josep Borrell om de banden te versterken. De binnenlandse politieke dynamiek, vooral in Frankrijk, speelt een grote rol in de mate waarin Europese belangen kunnen worden hersteld en geactualiseerd.
Groeneiland en de strategische waarde van Greenland
De plannen van Donald Trump voor Greenland, en de daaropvolgende publieke uitingen, hebben geleid tot felle reacties van diverse Europese leiders. Na een social media-post van Katie Miller, de vrouw van Steven Miller, waarin Greenland werd afgebeeld in de Amerikaanse vlagkleuren met de tekst ‘SOON’, werd er stevig gereageerd. Denemarken, dat Greenland semi-autonoom beheert, verklaarde dat het eiland niet te koop is en riep de VS op om te stoppen met dreigen met annexatie. De Deense premier Mette Frederiksen benadrukte dat Greenland strategisch van groot belang is en dat het Amerikaanse beleid niet de relatie mag ondermijnen.
Nordic-landen, waaronder Zweden, Finland en Noorwegen, hebben snel hun steun uitgesproken voor Kopenhagen, terwijl Denemarken en Nuuk zich uitermate verontrust tonen over de hernieuwde Amerikaanse interesse en het belang van het beschermen van de territoriale integriteit.
Mediale veranderingen en politieke dynamiek binnen de EU
2025 was een bijzonder moeilijk jaar voor communicatieadviseurs van Europese commissarissen. Ursula von der Leyen verwisselde haar lange dienende communicatieadviseur Jens Flosdorff en herstructureerde haar team, terwijl andere commissarissen, waaronder Dan Jørgensen en Roxana Mînzatu, hun communicatie- en mediaposten herbouwden. Echter, in het geheel blijft Oliver Várhelyi uit Hongarije de enige uit het college zonder adviseur, jaren na de rol vacant te zijn gebleven.
Op politiek vlak staat Parijs op het punt een belangrijke top te organiseren voor de zogenoemde ‘Coalitie van de Willenden’. Het doel is om de defensie van Oekraïne verder te versterken en duidelijkheid te scheppen over eventuele onderhandelingen. Zelenskyy heeft aangegeven dat een akkoord dichtbij is, maar dat een internationale militaire aanwezigheid onvermijdelijk blijft, vooral in het licht van de betrokkenheid van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk.
De draad van roaming en handelspolitiek in de EU
De Europese Commissie onder leiding van Ursula von der Leyen streeft ernaar om de ‘roam like at home’ regeling uit te breiden naar kandidaat-lidstaten, wat betekent dat reizigers in deze landen gebruik kunnen maken van hun mobiele diensten zonder extra kosten. Dit initiatief wordt echter geconfronteerd met toenemende weerstand van telecomoperatoren en de betrokken landen zelf, waarbij men waarschuwt dat de uitbreiding niet te snel moet gebeuren en niet losgekoppeld moet worden van het toetredingsproces.
Internationale reacties en nationale politieke bewegingen
Verschillende Europese landen maken zich op voor de komende maanden. In het Verenigd Koninkrijk stelt Keir Starmer dat het belangrijk is dat het land nauwere banden met Europa behoudt, en dat de brexit niet ten nadele mag uitpakken. In Duitsland heeft een links-extreme groepering een stroomstoring veroorzaakt, die grote delen van Berlijn zonder elektriciteit heeft gezet, mogelijk door sabotage. In Polen wordt een parlementaire kwestie aangezwengeld vanwege een social media-post die de rechtstreekse vergelijking trok tussen de huidige leiders en autoritaire regimes zoals dat van Maduro.
In Tsjechië escaleert de diplomatieke spanning nadat de parlementaire spreker opmerkingen maakte over militaire steun aan Oekraïne, wat de oppositie en de Oekraïense ambassade in Praag verontrust. Kroatische en Griekse politici hebben hun afkeuring uitgesproken over uitspraken van respectievelijk de Kroatische premier over Venezuela en de Griekse premier over het rechtmatigheidsdebat omtrent Amerikaanse acties in Latijns-Amerika.
In Spanje roept Pedro Sánchez zijn partij op door te zetten en zich niet te laten ontmoedigen door binnenlandse crisis en internationale belangen, terwijl Frankrijk aangekondigd heeft importbeperkingen in te voeren op producten met residuen van verboden stoffen uit Zuid-Amerika, als onderdeel van de controverse rondom de EU-Mercosur vrijhandelsovereenkomst.
De bredere context: wereldwijde politiek en de invloed van informatie
Columnist Ilana Bet-El achterhaalt dat de recente Amerikaanse operaties en de dreiging rondom Greenland passen in een bredere trend van het uiteenvallen van gedeelde realiteit in de wereldpolitiek. Overheden lijken niet langer te strijden over de feiten, maar proberen eigen versies van de waarheid uit te dragen, wat de complexiteit en het gevaar van de geopolitieke machtsverhoudingen vergroot.
