Internationale bezorgdheid over repressie in Iran
De internationale gemeenschap is steeds bezorgder geworden over de harde aanpak van onrust in Teheran, die volgens mensenrechtenorganisaties waarschijnlijk heeft geleid tot de dood van duizenden demonstranten. Iran beweert dat de controle over het land weer is herwonnen nadat er sinds afgelopen donderdag massale protesten door het hele land plaatsvonden. Deze protesten vormen een van de grootste uitdagingen voor de koepelklerikale leiders sinds hun machtsaanvaarding in 1979 na de Islamitische Revolutie.
Verschillende mensenrechtenorganisaties beschuldigen de Iraanse regering ervan demonstranten met fatale schoten te hebben getroffen en de omvang van de repressie te proberen verbergen door middernachtelijke internetblokkades, die inmiddels meer dan vijf dagen duren.
Reacties van de Verenigde Staten en de wereld
Voormalig president Donald Trump, die eerder de demonstranten in Iran had verzekerd dat “hulp onderweg is”, verklaarde aan CBS News dat de Verenigde Staten niet afwachten en actie zullen ondernemen als Iran doorgaat met het ophangen van demonstranten. De Iraanse officieren hadden aangekondigd dat de autoriteiten het vermeende misdrijf van “moharebeh” ofwel “oorlog voeren tegen God” zouden aanklagen tegen sommige arrestanten die bij recente protesten waren aangehouden.
Trump waarschuwde dat er zeer krachtige stappen zouden volgen, vooral als Iran zou doorgaan met het uitvoeren van zulke straffen. Hij herhaalde dat de VS herhaaldelijk de mogelijkheid overwegen om militair in te grijpen.
Hij voegde toe: “Wanneer ze beginnen met het doden van duizenden mensen – en nu horen we dat ze mensen willen ophangen. Hoe zal dat voor hen aflopen?”
Hulpmiddelen en beelden uit Iran
Nieuwe video’s die via sociale media verspreidden en door AFP geverifieerd werden, tonen lichamen in de Kahrizak-uitvaartloods, net ten zuiden van Teheran. De lijken werden in zwarte zakken gewikkeld en wanhopige familieleden zochten naar verloren geliefden. Hoewel de communicatie via internationale telefoondiensten dinsdag werd hersteld, was de connectiviteit beperkt en onderbroken door frequente storingen.
Voordat het woord werd geopend, plaatsten demonstranten op sociale media foto’s en video’s van slachtoffers. Op sommige beelden zijn masseers te zien op een begrafenisplaats in Teheran.
Internationale reactie en schatting van het dodental
Verschillende Europese landen, waaronder Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie, reageerden fel op de repressie door Iraanse leiders. Ze riepen op tot verdere sancties tegen degenen die verantwoordelijk worden gehouden voor het geweld. De EU-voorzitter Ursula von der Leyen benadrukte dat het aantal slachtoffers in Iran schokkend is en dat de EU bereid is om meer sancties aan te kondigen.
Volgens de Noorlandse NGO Iran Human Rights (IHR) zijn er tijdens de protesten tot nu toe 734 mensen gedood, waaronder negen minderjarigen. De organisatie waarschuwde dat het echte dodental waarschijnlijk vele malen hoger ligt, omdat de gegevens slechts afkomstig zijn uit minder dan de helft van de Iraanse provincies en minder dan 10 procent van de ziekenhuizen. De directeur van IHR, Mahmood Amiry-Moghaddam, stelde dat het aantal doden waarschijnlijk de duizenden overschrijdt.
Een van de genoemde gevallen betreft Erfan Soltani, een 26-jarige die vorige week werd gearresteerd in de satellietstad Karaj. Volgens familiebronnen is hij al ter dood veroordeeld en wordt zijn executie op korte termijn, mogelijk woensdag, uitgevoerd.
De Iraanse staatsmedia meldden dat tientallen beveiligingsmedewerkers zijn omgekomen. Hun begrafenissen zijn uitgegroeid tot massale pro-governement-bijeenkomsten, en de autoriteiten hebben drie dagen nationale rouw afgekondigd voor de slachtoffers.
Woord van de leiders en veiligheidssituatie
De Iraanse autoriteiten kondigden een massale uitvaart aan in Teheran voor de “martelaren” van de recente dagen. Amir, een Iraakse computerwetenschapper, die maandag terugkeerde naar Bagdad, beschreef de dramatische scènes in Teheran. “Op donderdagavond zagen mijn vrienden en ik demonstranten in de wijk Sarsabz. De politie schoot rubberen kogels,” vertelde hij aan AFP vanuit Irak.
De Iraanse regering zette maandag volop in op het herwinnen van controle over de straten met massale demonstraties door het hele land. Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei noemde deze bijeenkomsten een “waarschuwing” aan de Verenigde Staten, omdat hij beweerde dat de demonstranten momenteel verslagen zijn.
Khamenei regeert sinds 1989 en is nu 86 jaar oud. De laatste maanden werden er grote uitdagingen aangedurfd, zoals de 12-daagse oorlog tegen Israël in juni, die leidde tot het verlies van hoge veiligheidsfunctionarissen en hem dwong onder te duiken.
Volgens de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, die onlangs op bezoek was in India, is het regime bijna uitgeput. Wanneer een regime alleen door geweld aan de macht kan blijven, dan is het succesvol ten einde.
Hij voegde eraan toe dat de huidige omstandigheden naar de laatste dagen en weken van het regime wijzen.
Experts raden echter aan voorzichtig te zijn met voorspellingen over het directe einde van de islamitische staat, omdat de leiders blijven vasthouden aan een sterke repressieve structuur, waaronder de Revolutionaire Garde, die belast is met het beschermen van de islamitische revolutie.
