Situatie in Iran: Protesten en sociale onrust
Op zondag sloten winkelverkopers in Teheran hun winkels uit protest tegen hoge prijzen en de economische stagnatie die het land momenteel teistert. Wat begon als lokale onvrede ontwikkelde zich snel tot een bredere protestbeweging met politieke eisen, die zich inmiddels uitbreidt naar verschillende andere regio’s binnen Iran.
Geïrriteerde leiders en internationale reacties
President Donald Trump verklaarde afgelopen vrijdag via het sociale medium Truth Social dat de Verenigde Staten klaarstaan en gewapend zijn om te reageren, mochten Iran gewelddadig optreden tegen vreedzame demonstranten. Hij beantwoordde daarmee waarschuwingen uit Iran dat een interventie de regio zou destabiliseren en een Iraanse reactie zou uitlokken.
Escalatie van het conflict en internationale spanningen
Op donderdag kwamen protesten en beveiligingsdiensten in verschillende Iraanse steden met geweld in botsing. Er werden zes doden gemeld, de eerste slachtoffers sinds het ontstaan van de onrust. De situatie in Iran verslechterde verder nadat meerdere doden waren gevallen tijdens botsingen tussen demonstranten en veiligheidstroepen, waaronder een incident in de westelijke stad Kouhdasht waarbij een lid van de Iraanse veiligheidsdienst om het leven kwam.
Reacties vanuit Iran op internationale dreigementen
De Iraanse topveiligheidsfunctionaris, Ali Larijani, waarschuwde Trump dat Amerikaanse inmenging in binnenlandse aangelegenheden de stabiliteit in de regio in gevaar zou brengen en de Amerikaanse belangen zou schaden. Hij voegde eraan toe dat de veiligheid van Amerikaanse soldaten gewenst moet worden geachte, volgens een bericht op X, voorheen bekend als Twitter.
Ali Shamkhani, adviseur van de hoogste leider, ayatollah Ali Khamenei, stelde dat elke Amerikaanse interventie zou leiden tot een reactie en dat de nationale veiligheid van Iran een ‘rode lijn’ vormt. Recentelijk hebben Iraanse leiders, waaronder Larijani en president Masoud Pezeshkian, protesten gericht op de economische problemen in Iran als legitiem en begrijpelijk geïnterpreteerd.
Speelruimte voor de Iraanse overheid en strafmaatregelen
Pezeshkian dreigde donderdag dat het niet aanpakken van de economische problemen zou kunnen leiden tot een ‘hel’ volgens religieuze uitgangspunten. Tegelijkertijd waarschuwden officiële instanties dat zij krachtig zouden reageren op elke destabiliserende actie of onrust. Zo liet de aanklager van Lorestan, Ali Hasavand, weten dat samenzweringen en het verstoren van de openbare orde door illegale bijeenkomsten streng zouden worden bestraft, in lijn met de Iraanse rechtspraak.
Volgens hem proberen bepaalde individuen, met opzet of uit vijandigheid, de openbare veiligheid te ondermijnen door chaos en geweld te zaaien en moorden te plegen. Het Iraanse rechtssysteem en politie beloven hier met ernst en zonder coulance op te reageren.
Economische crisis en geopolitieke implicaties
De Iraanse economie is zwaar getroffen door jarenlange internationale sancties die gericht waren op het Iraanse nucleaire programma. Resultaten hiervan zijn onder meer een hoge inflatie en een instabiele munt. De protesten komen op een moment dat Iran verder is verzwakt door aanzienlijke verliezen in haar regionale allianties, onder meer in Gaza, Libanon en Syrië.
Volgens het Iraanse persbureau Fars werden er donderdag twee mensen gedood in confrontaties tussen veiligheidsdiensten en demonstranten in Lordegan, en drie personen in Azna, beiden in de provincie Chaharmahal en Bakhtiari. Daarnaast meldde de Iraanse staats-tv dat in Kouhdasht een lid van de veiligheidsdiensten tijdens de protesten van die nacht om het leven kwam. De demonstraties omvatten nu ongeveer vijftien steden, vooral in het westen van het land. Deze protesten zijn kleiner dan de grote demonstraties in 2022, die ontstonden na de arrestatie en het overlijden van Mahsa Amini, die werd aangehouden wegens vermeende schending van de strikte kledingregels voor vrouwen. Haar dood leidde destijds tot een landelijke golf van woede en resulteerde in tientallen doden, waaronder enkele leden van de veiligheidsdiensten.
