De situatie tijdens de winter en de stroomstoringen in Oekraïne
Tijdens de recentelijke winterperiode ondervinden de inwoners van Oekraïne herhaalde stroomuitval door de aanslepende conflicten en aanvallen op de energievoorziening. De winter is bijzonder streng, met temperaturen die dalen tot -15°C, wat de situatie verder bemoeilijkt. Op dinsdag werd heel Oekraïne op rood alarm gezet, waardoor elektriciteitscentrales gedwongen waren om gedurende maximaal twaalf uur achtereen uit te schakelen. Deze stroomonderbrekingen volgden op een reeks Russische aanvallen van vrijdag, die de al kwetsbare stroomnetwerk van het land verder beschadigden. Het aanvallen op civiele infrastructuur wordt internationaal beschouwd als een schending van het humanitair recht en kan mogelijk als oorlogsmisdaad worden gezien.
De rol van de EU in het verversen van energie
Europa heeft zich actief ingezet om de stroomvoorziening van Oekraïne te ondersteunen. Vooral de toenemende stroomtoegang vanuit naburige EU-landen beweegt zich naar de voorgrond als een essentieel middel om de stroomvoorziening in Oekraïne te handhaven. Volgens Rouven Stubbe, een energie-econoom verbonden aan het Helmholtz-Zentrum in Berlijn, is de import van elektriciteit uit de EU naar Oekraïne significant gestegen. Op 14 januari had Oekraïne tot dan toe 500 gigawatt uur geïmporteerd dit jaar, wat ongeveer gelijk is aan de output van drie gascentrales die op vol vermogen draaien. Dit is drie keer zoveel als in oktober, aldus Stubbe.
De infrastructuur en onderbenutting van de verbindingen
Sinds de volledige invasie door Rusland bijna vier jaar geleden, heeft de EU haar capaciteit om stroom naar Oekraïne te exporteren aanzienlijk vergroot. Grondbedrijven hebben sinds vorig jaar een capaciteit van 2,45 gigawatt mogelijk gemaakt, een stijging ten opzichte van 2,1 gigawatt het jaar daarvoor. Ondanks deze verhoging wordt de beschikbare capaciteit zelden volledig benut, en bereikt de stroomstroom slechts in ongeveer 10% van de tijd de technische maximumwaarde. Er is nog geen verklaring gevonden voor de onderbenutting van de Europese verbindingen.
Ukrainian president Volodymyr Zelenskyy erkende woensdag het belang van de EU-stroomimport tijdens een toespraak en waarschuwde voor een energiecrisis in het door oorlog geteisterde land. Hij liet weten dat er gewerkt wordt aan een significante verhoging van de stroomimport, waarvoor de inzet van zowel EU-landen als de Oekraïense netbeheerder noodzakelijk is.
Capaciteitsuitbreiding en verdere stappen
Volgens het Green Deal Ukraine zou Polen elektrische regelapparatuur, genaamd FACTS (flexible AC transmission systems), moeten installeren om de stroomstromen naar het land te kunnen verhogen. Dit zou een extra 0,5 gigawatt per uur mogelijk maken. Terwijl de hoofdstad Kyiv het zwaarst wordt getroffen door de aanhoudende stroomuitval, toont gegevens van het Green Deal Ukraine project dat op 13 januari elke regio van Oekraïne te maken had met herhaalde stroompieken en -uitval van acht tot twaalf uur.
Op donderdag bleef de situatie zorgelijk. Ukrenergo, de beheerder van het energienetwerk, registreerde een verdere daling van 4,5% in het elektriciteitsgebruik op 15 januari in verband met de “gedwongen invoering van strengere beperkingen in bepaalde regio’s”.
