De oproep tot meer Europese defensieproductie
In een toespraak op dinsdag heeft Mark Rutte, secretaris-generaal van de NAVO en Nederlandse liberale leider, Europese landen opgeroepen om hun defensieproductie te verhogen. Hij benadrukte dat het noodzakelijk is om de productiecapaciteiten te versterken zodat Europa Oekraïne beter kan ondersteunen. Tijdens een evenement van Renew Europe in het Europees Parlement drong hij erop aan dat samenwerking tussen EU-lidstaten een strategische prioriteit moet worden, omdat dit de continentale concurrentiekracht kan vergroten.
Rutte stelde dat “het nu niet het moment is om het alleen te doen”. Hij waarschuwde dat gebrek aan samenwerking niet alleen de kosten zou verhogen, maar ook productie vertragen en innovatie belemmeren. Sinds vorig jaar heeft de Europese Unie aanzienlijke financiële steun toegezegd om gezamenlijke inkoop en productie te stimuleren, waaronder het €1,5 miljard tellende EDIP-programma en de €150 miljard aan SAFE-leningen. Toch blijven landen vasthouden aan hun nationale industrieën op korte termijn, hetgeen de ontwikkeling van een gezamenlijke Europese defensiesector bemoeilijkt.
Financiering en nationale prioriteiten binnen de EU
De Europese Commissie bereidt zich voor op de voltooiing van de beoordeling van de uitgavenplannen van 19 EU-lidstaten voor het SAFE-programma. Volgens de Commissie was 35% van de toegezegde leningen bestemd voor nationale inkoop, hetgeen de focus op nationale belangen onderstreept. Rutte roept bovendien de leden van het Europees Parlement op om druk uit te oefenen op hun regeringen om meer te investeren in productiefaciliteiten en zo de militaire voorbereidingen voor Oekraïne te ondersteunen.
Hij moedigt aan tot het activeren van hoge voorraden en het vinden van de interceptors die Oekraïne nodig heeft om Russische aanvallen het hoofd te bieden.
De balans tussen Europese en Amerikaanse wapenaankopen
Ondanks de toegenomen productie van militair materieel sinds de Russische invasie in 2022, benadrukken deskundigen dat de Europese steun niet voldoende is om het tekort aan internationale wapendeleveringen aan te vullen. Het Amerikaanse beleid om militaire hulp aan Oekraïne te beperken maakt het noodzakelijk voor Europa om meer zelfvoorzienend te worden.
Rutte’s pleidooi voor versterkte Europese productie staat haaks op een andere, mogelijk tegenstrijdige belofte om meer afhankelijk te worden van Amerikaanse voorraden. Hij zei: “We moeten meer vertrouwen op wat in de voorraden van de VS ligt”. Sinds de zomer koopt de NAVO via het PURL-initiatief Amerikaanse wapens in paketten van 500 miljoen dollar voor Kyiv.
Balans zoeken in het Europese beleid
Camille Grand, secretaris-generaal van de Europese belangenorganisatie voor de defensie-industrie ASD, noemt Rutte’s aanpak een “balansspel”. Volgens Grand is het onmiskenbaar dat Amerikaanse wapens, zoals de Patriot-raketafweersystemen, niet volledig kunnen worden vervangen door Europese apparatuur om Oekraïne te ondersteunen. Toch blijft het de bedoeling van Rutte om Europese productie te stimuleren, ondanks de noodzaak om te vertrouwen op Amerikaanse voorraadstukken en levering.
