Voorbereidingen voor een brief aan Europese leiders
De Tsjechische regering bereidt momenteel een brief voor gericht aan leiders binnen de Europese Unie, waarin wordt opgeroepen tot een herziening van het emissiehandelssysteem (ETS1). Dit systeem, dat sinds 2005 bestaat en beschouwd wordt als het belangrijkste instrument van de EU voor koolstofbeprijzing, zou volgens de Tsjechische premier Andrej Babiš significant herzien moeten worden. Tijdens een persconferentie in Bratislava, samen met zijn Slowaakse collega Robert Fico, gaf hij aan dat de huidige opzet van het systeem ernstige economische schade veroorzaakt en zonder adequate impactstudies is ingevoerd.
Controverse over de economische en milieutechnische impact
Babiš benadrukte dat de prijs van emissie-credits aanzienlijk afweek van de oorspronkelijke prognoses en dat dit heeft geleid tot een ‘catastrofale’ situatie. Dit breed gedragen systeem, dat bedoeld was om de overgang van fossiele brandstoffen naar wind- en zonne-energie te stimuleren, lijkt volgens hem vooral negatieve economische gevolgen te hebben. De premier uitte zijn bezorgd dat de prijsontwikkeling voor emissierechten onvoorspelbaar en chaotisch is geworden, waardoor het de vraag is geworden of het verdere gebruik van het systeem gerechtvaardigd is.
Politieke samenwerking en gezamenlijke standpunten
Fico reageerde op vergelijkbare wijze en waarschuwde dat Europa zijn concurrentievermogen zou verliezen als de energieprijzen blijven stijgen, mogelijk twee tot drie keer hoger dan die in China. Hij voegde eraan toe dat, indien de Europese Commissie geen actie onderneemt, de industrie in gevaar komt. Beide leiders geven aan dat zij ook binnen de zogenoemde Austerlitz-formatie – een losse trilaterale samenwerking tussen Tsjechië, Slowakije en Oostenrijk – de kwestie willen bespreken. Oostenrijks energieminister Wolfgang Hattmansdorfer had recentelijk het ETS onder de loep genomen op vergelijkbare gronden.
Herstel van politieke betrekkingen
De bezoek van Babiš markeerde een doorbraak in de politieke betrekkingen tussen de twee landen nadat de vorige Tsjechische regering onder Petr Fiala de gezamenlijke kabinetsvergaderingen had opgeschort wegens de standpunten van Fico over Oekraïne en diens pro-Russische retoriek. De leiders spraken af om de bilaterale overleggen te hervatten, met de eerste bijeenkomst gepland voor eind maart in Tsjechië. Fico benadrukte dat ‘politieke proclamatie snel komt en gaat, maar dat de banden tussen de buren standhouden’.
Toekomstige EU-bijeenkomsten en beleidsinitiatieven
Op 12 februari staat er een informele top gepland in Alden Biesen, België, waar EU-leiders de kwestie verder zullen bespreken. Het huidige ETS1-systeem is van toepassing op industriële faciliteiten en energiecentrales, die binnen een afnemend jaarlijks plafond moeten opereren om emissie-credits te verdienen of te kopen. Er is ook een nieuw systeem, ETS2, dat een koolstofprijs wil toevoegen aan verwarming- en motorbrandstoffen, maar dat inmiddels uitgesteld is tot 2028 door sterke weerstand, vooral van Midden-Europese lidstaten en de rechtsgeoriënteerde fracties binnen het Europees Parlement.
