Groeiende onrust en escalatie van demonstraties
De protestbeweging in Iran, die begonnen was met een sluiting van de bazaar in Teheran op 28 december nadat de rialvaluta haar diepste punten bereikte, heeft zich over het hele land verspreid. De recente dagen worden gekenmerkt door massale demonstraties, onder meer in de hoofdstad, en een toename in de schaal van de betogingen. De betrokkenheid van burgers blijft toenemen, ondanks de harde reactie van de autoriteiten.
Repressie en slachtoffers
Volgens het in Noorwegen gevestigde NGO Iran Human Rights zijn sinds het begin van de protesten minstens 45 demonstranten gedood, waaronder acht minderjarigen. Op woensdag werd gemeld dat de dag met het meeste bloedvergieten was; toen kwamen 13 mensen om het leven tijdens de betogingen. De Iraanse autoriteiten bevestigden dat tot nu toe minimaal 21 mensen, inclusief beveiligingspersoneel, zijn overleden. Op woensdag werd ook een politieagent gedood in het westen van Teheran tijdens pogingen de onrust te bedwingen.
De eis van meer geweldloosheid is duidelijk; de eigenaar van “Utmost restraint” roept de overheid op om geen verdere repressie te gebruiken. Ondanks de harde aanpak vinden protesten nog steeds plaats, zelfs ’s nachts. Beelden op sociale media tonen grote menigten op belangrijke locaties in Teheran en de stad Abadan.
Internetten onderbrekingen en nationale bereik
Volgens internetwaakhond Netblocks is Iran momenteel volledig afgesloten van het wereldwijde internet. Tijdens de protesten bevestigen gebruikers dat live-meters aangeven dat het land in een volledige internetblokkade verkeert. Dit bemoeilijkt de communicatie en het mondiale toezicht op de situatie.
Internationale reactie en oproepen tot kalmte
De Verenigde Staten en mensenrechtenorganisaties hebben de Iraanse autoriteiten opgeroepen tot uiterste terughoudendheid. Reza Pahlavi, de zoon van de afgezette sjah en een prominente oppositieleider, roept op tot verdere massabijeenkomsten. Daarnaast hebben Iraanse Koerdische partijen in het westen van Iran opgeroepen tot een algemene staking in diverse steden. Veel winkels in onder meer Ilam, Kermanshah en Lorestan worden gesloten, zoals te zien is op videobeelden op sociale media.
Volgens IHR is een vrouw tijdens een protestavond in Abadan geraakt door een kogeltje in het oog. President Masoud Pezeshkian dringt erop aan dat de protesten met maximale terughoudendheid worden behandeld; geweld moet worden vermeden. Duitse diplomaten bevestigen dat de politie en veiligheidstroepen excessief geweld hebben gebruikt, inclusief het aanvallen van demonstranten en het gebruik van onwettige kracht.
Symbolische acties en verspreiding van slogans
In de nacht van protesten in Kuhchenar werd een standbeeld van Qassem Soleimani, de antagonist die in januari 2020 door de VS werd gedood, neergehaald. Protesters roepen luidkeels slogans tegen de islamitische leiders, zoals “Pahlavi zal terugkeren” en “Seyyed Ali zal worden omvergeworpen”, refererend aan Khamenei.
De protesten breiden zich ook uit naar hoger onderwijs. Zo werden de eindexamens aan de grote universiteit Amir Kabir in Teheran met een week uitgesteld. De betogingen zijn de grootste sinds de golf van protesten in 2022-2023, die begonnen na de dood van Mahsa Amini, een vrouw die overleed nadat ze was gearresteerd wegens vermeende overtreding van de strenge kledingregels voor vrouwen.
Repressie in ziekenhuizen en beschuldigingen van onwettige acties
Rechtengroepen beschuldigen de Iraanse autoriteiten ervan dat ze ook ziekenhuizen aanvallen en gewonde demonstranten arresteren. Amnesty International voxelde dat de Iraanse veiligheidsdiensten slachtoffers maken onder zowel demonstranten als omstanders, en dat deze methoden onwettig en gewelddadig zijn.
