Een nieuwe samenwerkingsverband voor klinische proeven in Zweden
In Zweden is onlangs een samenwerkingsverband opgericht met als doel het stimuleren van klinische onderzoeken binnen het land. Hoewel de meeste farmaceutische en biotechnologische bedrijven nog steeds de voorkeur geven aan andere Europese landen voor hun klinische studies, wordt slechts ongeveer een kwart van deze studies in Zweden uitgevoerd. Het initiatief, genaamd Swetrial, probeert dat percentage te verhogen door het onderzoeksproces hier te vereenvoudigen en aantrekkelijker te maken voor investeerders en bedrijven.
Huidige status van farmaceutisch onderzoek in Zweden
Volgens een rapport van Swedenbio, een organisatie die de Zweedse industrie voor levenswetenschappen vertegenwoordigt, waren er in 2025 in totaal 518 projecten voor medicijnontwikkeling en -onderzoek uitgevoerd door 152 Zweedse bedrijven. Van deze projecten bevinden meer dan de helft zich in de ontdekkings- of preklinische fase, terwijl de rest in de klinische fases I tot III opereert.
Jessica Martinsson, CEO van Swedenbio, liet weten dat het Swetrial-initiatief naar verwachting ‘’het makkelijker zal maken voor onderzoekers en bedrijven om klinische studies in Zweden uit te voeren’’. Het doel is om het land aantrekkelijker te maken voor klinisch onderzoek.
De geografische verdeling van klinische trials
Het rapport analyseert de activiteiten van 152 farmaceutische en biotechbedrijven die in Zweden gevestigd zijn. Hieruit bleek dat 77 procent van de in totaal 155 gerapporteerde onderzoekslocaties zich in Europa bevinden. Van deze locaties ligt slechts 27 procent in Zweden, hetgeen aangeeft dat het land relatief weinig klinische studies uitvoert in vergelijking met andere Europese landen zoals het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Nederland, Spanje en Denemarken.
Het onderzoek wijst ook uit dat Zweden vaker wordt gekozen voor enkellandstudies dan voor studies die meerdere landen omvatten. Hoewel veel bedrijven nog nadenken over een toekomstig onderzoeksbeleid in Zweden, geeft slechts zeven procent aan plannen te hebben om hier toekomstige klinische trials uit te voeren. Martinsson spreekt van een ‘teleurstellend klein percentage’.
Lessen uit Denemarken en de ontwikkeling van Swetrial
Naar aanleiding van de afname van het aantal klinische onderzoeken in Zweden de afgelopen tien jaar, hebben verschillende partijen in Zweden hun zinnen gezet op het Deense model. In 2018 werd daar het Trial Nation-initiatief aangekondigd, met als doel het creëren van gunstige condities voor klinisch onderzoek in Deense ziekenhuizen. Zweden opereert nu met een eigen vergelijkbaar project, Swetrial, dat gefinancierd wordt door de Zweedse overheid met een jaarlijkse bijdrage van €5,5 miljoen, vanaf het komende jaar.
Het samenwerkingsverband brengt verschillende partijen samen, waaronder academische instellingen, farmaceutische bedrijven, innovatiecentra, regionale klinische netwerken en patiëntengroepen. Het doel is om de hoeveelheid uitgevoerde klinische onderzoeken in Zweden te vergroten door de samenwerking en capaciteit binnen de gezondheidszorg te versterken.
Uitdagingen en voordelen van het Zweedse initiatief
Martinson benadrukt dat het vergroten van het inschrijvingspercentage van patiënten cruciaal is. De kwaliteit van de Zweedse gezondheidszorg is hoog, maar om de aantrekkelijkheid als onderzoeksland te behouden, moeten meer patiënten worden betrokken bij studies. Met een verhoogde capaciteit denkt zij dat Zweden zijn positie als belangrijk klinisch trial-land zal heroveren.
Echter, het zorgsysteem in Zweden staat onder grote druk. Volgens Lars Lööw, directeur-generaal van de Zweedse Arbeids- en Milieuautoriteit, wordt het systeem maximaal belast. Hij beschrijft dat een groot percentage van de gezondheidszorginstellingen niet voldoet aan inspectiecriteria, vooral in ziekenhuizen waar dringende hulp wordt verleend.
De rol van patiëntervaring en belangenbehartiging
Hoewel het Swetrial-initiatief een strategisch adviesorgaan heeft, ontbreekt nog de directe vertegenwoordiging van patiënten. De Zweedse Koepelorganisatie van Patiënten, de Nederlandse netwerken en andere belangenbehartigers, geven aan dat ze niet geïnformeerd zijn over de lancering en geen inspraak hebben gehad. Margareta Haag, voorzitter van de organisatie, uit haar teleurstelling hierover. Ze benadrukt dat patiëntperspectieven essentieel zijn en dat participatie van patiënten en families in de ontwikkelingsfase wordt aangekondigd voor periode november 2025 tot juni 2026.
Internationale samenwerking en Europese financiering
Het Zweedse initiatief volgt nauwgezet de ontwikkelingen binnen de Europese Unie. Tijdens de officiële start van Swetrial wees Carlos Gómez Muñoz van de Europese Commissie op het belang van het vereenvoudigen van financieringsmogelijkheden voor klinische onderzoeken, vooral voor niet-commerciële partijen zoals ziekenhuizen en universiteiten. Het beleid is gericht op het verbeteren van toegang tot onderzoekstructuren en het aantrekkelijker maken van de EU-markt voor klinische trials.
