De opkomst van de super-soldaat en de ethische dilemma’s
In de nabije toekomst zullen militairen systemen in hun rugzakken en op hun lichamen dragen die hen zelfs langer kunnen laten overleven en hun prestaties kunnen verbeteren. Deze technologieën variëren van het genezen van wonden tot het monitoren van slaap om operaties beter te plannen. Het gebruik van dergelijke biotechnologische systemen wordt steeds meer overwogen door landen over de hele wereld. Het is de bedoeling dat ze niet alleen de fysieke capaciteiten vergroten, maar ook de strategieën voor militaire operaties optimaliseren.
In 2024 lanceerde de NAVO een eerste internationaal plan om het gebruik van biotechnologie en menselijke verbeteringstechnieken zelf te reguleren, met als doel zichzelf te positioneren als een ethisch voorbeeld op dit vlak. Deze ontwikkeling speelt in op de groeiende interesse in geavanceerde gezondheids- en technologische oplossingen voor militaire toepassingen.
Technologieën die het fysieke vermogen vergroten
Een van de meest in het oog springende innovaties zijn exoskeletten. Dit mechanische draagapparaat bootst en versterkt spierbewegingen na, waardoor soldaten met tientallen kilo’s uitrusting kunnen lopen zonder overmatige inspanning. Dit soort technologie biedt een aanzienlijke ondersteuning, vooral bij het dragen van zwaar materieel, en kan de fysieke belasting aanzienlijk verminderen.
Slaap is daarbij een andere kritieke factor. Volgens Rune Linding, een vertegenwoordiger van NATO’s innovatiecentrum DIANA,verlies van slaap is verantwoordelijk voor 20 tot 30 procent van de verminderde strijdkracht van Oekraïense troepen. Daarom is technologie die slaapstadia kan volgen essentieel geworden, want die kan soldaten waarschuwen wanneer het tijd is om rust te nemen.
DIANA werkt samen met Neuroverse, een bedrijf dat technieken ontwikkelt om diepe slaap te detecteren via hersenpatronen. Tijdens deze fase herstart het lichaam zich, terwijl slechte slaapkwaliteit de pijngevoeligheid kan verhogen. Door het monitoren van hersenactiviteit hopen ze het rustpatroon te optimaliseren en de algehele prestaties van soldaten te verbeteren.
Monitoring van het lichaam en operationele voorbereiding
Daarnaast worden systemen ontwikkeld die de lichamelijke gegevens van soldaten bijhouden. Deze gegevens worden gebruikt om de rotatie van troepen te plannen en om in noodgevallen snel te kunnen inspringen met herverdeling van krachten. Zo ontwikkelt bijvoorbeeld het Franse bedrijf Manitty near Lyon een sensor die vitale functies en hersenactiviteit kan registreren.
Deze draagbare hardware lijkt op een fitnesshorloge maar is aangepast voor militaire doeleinden. Het apparaat is bestand tegen hitte, stoten, stof en biedt veel meer precisie dan commerciële varianten. Dergelijke ontwikkeling benadrukt de aandacht voor betrouwbare en robuuste sensortechnologie voor operationele inzet.
Neurotechnologie en de toekomst van menselijke verbetering
De ontwikkeling van neurotechnologie, die het brein direct kan beïnvloeden, wordt door deskundigen beschouwd als een van de belangrijkste manieren waarop landen menselijke prestaties zullen verbeteren. Het plaatsen van implantaten zou de mens kunnen integreren met machines, wat de efficiëntie van operaties zou kunnen vergroten. Dit opent de deur naar een nieuw soort menselijke-machine-samenwerking die eerder alleen in sciencefictionfilms te zien was.
Niet alle technologieën worden zonder controverse ontvangen. Hoewel sommige experts vermoeden dat niet-Navo-landen al bezig zijn met gene-editing en genetische therapies, zeggen anderen dat het voor NAVO-landen een grote stap zou zijn om mensen met aangeboren genetische eigenschappen te “kweken”.
Linding wijst erop dat de urgentie van oorlogssituaties en de acties van NAVO-tegenstanders landen kunnen aanzetten tot het heroverwegen van hun morele bezwaren. Het implantaten van soldaten met sensoren en dataverzamelingssystemen roept aanzienlijke ethische vragen op, vooral omdat dergelijke technologie kan worden misbruikt voor politieke controle en cognitieve oorlogsvoering.
Volgens een anonieme bron, die betrokken is bij de ontwikkeling van neurowetenschappelijke technologieën, vormen implantaten in de menselijke hersenen de “laatste grens van privacy”. Het doorbreken van ethische grenzen kan de morele legitimiteit van een land ondermijnen, aldus deze expert.
Internationale ontwikkelingen en toekomstperspectieven
In het najaar moedigde NATO-secretaris Mark Rutte de bondgenoten aan om biotechnologie in militaire capaciteiten te integreren en dit proces te versnellen, mede ter vergelijking met de ontwikkelingen in China. Rapporten suggereren dat China werkt aan genetische modificaties voor militaire prestaties en DNA-manipulatie, waarbij al proeven op mensen worden gedaan.
Een senior Amerikaanse inlichtingsfunctionaris bevestigt dat China heeft geëxperimenteerd met het ontwikkelen van soldaten met versterkte capaciteiten en dat de Chinese regering recentelijk ook het gebruik van fusiecontracten met nationale biotechbedrijven heeft beperkt.
Volgens Rune Linding is er een toenemende vrees dat biologie een operationeel domein van het leger wordt, vergelijkbaar met land-, zee-, lucht- en cyberstrijdkrachten. Het gebruik van biotechnologie zou een nieuwe dimensie toevoegen aan militaire strategieën wereldwijd.
Voor Niki Santo, CEO van biotech-startup Swaza, ligt de rol van de farmaceutische industrie in het versterken van wereldwijde veiligheid. Zij benadrukt dat biotechnologie, bioengineering en farmaceutisch onderzoek buiten de traditionele medische context moeten worden bekeken en dat ze een grote invloed kunnen hebben op de wereldwijde veiligheidsstrategie.
