Een gezamenlijke verklaring voorafgaand aan de top over Oekraïne
Vijfentwintige Europese leiders hebben op dinsdag een gezamenlijke verklaring uitgebracht waarin zij de Verenigde Staten en Washington aansporen om samen met Europese landen ervoor te zorgen dat de veiligheid in het Noordpoolgebied wordt gewaarborgd. Ze benadrukken dat de territoriale integriteit van Groenland gerespecteerd moet worden, vooral in het licht van de toenemende geopolitieke spanningen. Deze verklaring wordt uitgegeven enkele uren voordat een belangrijke top over Oekraïne in Parijs plaatsvindt, waar ook vertegenwoordigers van de Verenigde Staten aanwezig zullen zijn.
Verontrustende uitspraken van de Amerikaanse regering over Groenland
De Amerikaanse president Donald Trump, die ook gepland staat om in Parijs te zijn voor de bijeenkomst, heeft zich herhaaldelijk uitgesproken over Groenland. Hij stelde dat de VS Groenland nodig hebben voor defensiedoeleinden. Zijn plaatsvervanger, Stephen Miller, uitte maandagavond twijfels over Denemarken’s recht op Groenland, dat onder Deense soevereiniteit autonoom is en ligt binnen de poolcirkel.
Deze opmerkingen hebben de woede gewekt van zowel Denemarken als Groenland zelf. Denemarken, dat Groenland bestuurt, roept Washington op om de zelfbeschikkingsrechten van Groenland te respecteren en niet te proberen het gebied te heroverwegen.
Reacties van Europese leiders en hun standpunt
De leiders van Frankrijk, Duitsland, Italië, Polen, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en Denemarken ondertekenden een verklaring waarin ze aangeven dat zij en hun collega’s de aanwezigheid, activiteiten en investeringen in het Noordpoolgebied hebben verhoogd. Hiermee willen ze de regio veilig houden en potentiële agressors afschrikken. In de verklaring wordt er echter niet gespecificeerd hoe de landen zouden reageren als Groenlands status daadwerkelijk zou worden uitgedaagd.
Het document onderstreept dat de veiligheid in het Noordpoolgebied afhankelijk is van het respect voor soevereiniteit en onschendbaarheid van grenzen, principes die vastgelegd zijn in het Handvest van de Verenigde Naties. Daarnaast wordt herinnerd aan een defensieovereenkomst uit 1951, die de Verenigde Staten uitgebreide militaire toegang tot Groenland verleent. Washington wordt beschreven als een essentiële partner voor de regio.
Strategische ligging van Groenland en toekomstige ontwikkelingen
Groenland, met ongeveer 57.000 inwoners, ligt strategisch in de GIUK-gat, dat zich bevindt tussen Groenland, IJsland en het Verenigd Koninkrijk. Het gebied fungeert als toegangspoort tot de Atlantische Oceaan vanuit het noorden. Naarmate het zee-ijs smelt, kunnen nieuwe scheepvaartroutes ontstaan rondom het grootste eiland ter wereld, dat via Denemarken deel uitmaakt van de NAVO, maar niet tot de Europese Unie behoort.
De Europese reactie op de Amerikaanse beleidslijn
De Europese landen hebben zich achter de NAVO geschaard en proberen het spanningsveld in te dammen. Beide partijen lijken zich momenteel te richten op diplomatieke nabijheid en vermijden confrontatie. Nederland en de andere lidstaten bereiden zich voor op de komende top in Parijs, waar de veiligheidsgaranties voor Oekraïne mogelijk centraal zullen staan.
De Amerikaanse vertegenwoordigers, waaronder Steve Witkoff, de vredesgezant, en Jared Kushner, de schoonzoon van Trump, zullen aanwezig zijn. Een woordvoerder van de Europese Commissie weigerde verdere commentaren over de verklaring of de betrokkenheid van de EU bij de totstandkoming ervan.
