De recente ontwikkelingen rond Groenland en de reactie van Europa
Toen Donald Trump zijn hernieuwde aanspraak op Groenland kenbaar maakte, reageerden Europese lidstaten vooral voorzichtig. In plaats van een directe confrontatie te zoeken, spraken ze hun steun uit voor Denemarken en probeerden ze het geschil onder de paraplu van de NAVO te houden. Dit gebeurde in een context waarin Trump suggereerde dat de Verenigde Staten het eiland konden willen annexeren, wat wereldwijd tot discussie leidde. Europa koos voor diplomatieke taal en stuurde het conflict vooral richting de militaire alliantie.
Standpunten van Europese landen en hun strategisch belang
De Europese Commissie benadrukte dat Groenland onderdeel is van Denemarken en dat eventuele wijzigingen in de status door de Groenlanders en Denen moeten worden beslist. Dit wordt breed gedeeld in Europese hoofdsteden. Duitsland erkende al snel dat Groenland onder de collectieve defensie van de NAVO valt omdat het deel uitmaakt van het Koninkrijk, en stelde dat veranderingen in de veiligheidspositie van Groenland binnen de alliantie besproken zouden moeten worden. Hongarije bevestigde dat Groenland als een NAVO-kwestie moet worden behandeld, en dat het intern moet worden afgehandeld.
Frankrijk heeft zijn eerdere gesprekken over militaire opties stilletjes genoteerd. Hoewel de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Noël Barrot, vorig jaar de mogelijkheid voorstelde om Europese troepen naar Groenland te sturen bij beveiligingsbedreigingen, kwam uit Parijs de boodschap dat er enkel contingentieplannen waren heroverwogen zonder dat daar formeel om militaire steun werd gevraagd. Frankrijk hield zijn doctrine intact en gaf aan dat er geen verandering was in de houding ten opzichte van de situatie.
De Rotterdamse toon van Denemarken en de waarschuwing aan de VS
De Deense premier Mette Frederiksen ging het verst in haar uitspraken. Ze waarschuwde dat een militaire actie van de VS tegen Groenland het fundament zou ondermijnen van de na-oorlogse veiligheid en stabiliteit. Ze benadrukte dat als de VS besluiten Groenland militair aan te vallen, dit de hele NAVO-structuur zou kunnen destabiliseren, inclusief de post-Wereldoorlog II veiligheidsregimes. Frederiksen riep Washington op om af te zien van elke vorm van annexatie- of militaristische plannen.
De reactie van Europa en de bredere context
Voorlopig blijven de Europese reacties vooral politiek van aard. Scandinavische landen en andere Europese grootmachten zoals Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk bevestigden hun diplomatieke steun aan Denemarken, zonder concrete militaire toezeggingen te doen. De Amerikaanse interesse in Groenland wordt vooral toegeschreven aan de groeiende Russische en Chinese aanwezigheid in het Arctische gebied. NAVO bevestigde dat Rusland een marinepositie in de regio onderhoudt en dat de alliantie de activiteiten van Chinese onderzoekers, kustwacht- en onderzoeksschepen nauwlettend volgt. Ook de toenemende samenwerkingen tussen Moskou en Beijing worden in de gaten gehouden.
De zorgvuldige toon van Europa verraadt echter een complexere realiteit. Wanneer een Amerikaanse president openlijk dreigt met militaire acties tegen een NAVO-lid, kiest Europa er meestal voor om de gevolgen te managen in plaats van de Verenigde Staten direct te confronteren. Dit onderstreept dat, ondanks het streven naar meer strategische autonomie, het continent nog altijd geen geloofwaardige alternatieven voor de Amerikaanse militaire en economische macht heeft.
Bijdragen en reacties
Thomas Møller-Nielsen, Robert Hodgson, Aurélie Pugnet en Laurent Geslin leverden binnenlandse rapportages aan dit artikel. Daarnaast stelt de oppositieleider in Groenland dat de Amerikanen niets kunnen doen dat de Denen niet al hebben gedaan, waarmee een duidelijke boodschap wordt afgegeven over de beperkte invloed van buitenaf.
