Reacties van EU-leiders en oproepen tot terughoudendheid
Op zaterdag riep de Europese Unie op tot “terughoudendheid” en het respecteren van het internationale recht in Venezuela, nadat president Donald Trump aankondigde dat Amerikaanse troepen president Nicolás Maduro hadden gevangengenomen tijdens een grootschalige aanval. Kaja Kallas, de hoogste diplomaat van de EU, bevestigde dat de EU herhaaldelijk heeft gesteld dat Maduro geen legitimiteit bezit en dat er voorstander is van een vreedzame overgang in het land. In een bericht op X, na gesprekken met de Amerikaanse collega Marco Rubio, benadrukte zij dat “onder alle omstandigheden de principes van het internationaal recht en de Vredescharter van de VN gerespecteerd moeten worden. We roepen op tot terughoudendheid.”
Haar opmerkingen werden ondersteund door Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, en António Costa, voorzitter van de Europese Raad, terwijl vicevoorzitter Teresa Ribera benadrukte dat “we een wereld gebaseerd op regels nodig hebben.”
De afwijkende positie van Frankrijk en de zorgen over de operatie
Frankrijk nam een stap verder door zijn minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Noël Barrot, te laten uiten dat de Amerikaanse operatie “de rechten van Venezolanen ernstig heeft geschonden”. Volgens hem schendt de militaire ingreep die leidde tot de opsluiting van Maduro “het beginsel van het niet-gebruik van geweld, dat de basis vormt voor het internationale recht.” Hij voegde toe dat “geen duurzame politieke oplossing van buitenaf kan worden afgedwongen”, en waarschuwde dat “de toenemende schendingen” van dit beginsel door permanente leden van de VN-Veiligheidsraad “serieuze gevolgen zullen hebben voor de wereldwijde veiligheid, zonder uitzondering.”
Reacties van andere landen en hun beleid
Tot dusver blijven andere landen afzijdig. Het crisis-team van de Duitse regering plant een bijeenkomst op zaterdag bij het Buitenlandse Ministerie, aangezien de situatie volgens de ministers “voorlopig nog onduidelijk is op sommige vlakken.”
De Italiaanse premier Giorgia Meloni toonde meer steun voor de Amerikaanse actie door het als “legitiem” te beschouwen. Ze benadrukte dat het gebruik van externe militaire middelen niet de weg is om totalitaire regimes te beëindigen, maar dat defensieve interventies tegen hybride aanvallen op de nationale veiligheid wel gerechtvaardigd kunnen zijn. Meloni, een bondgenote van Donald Trump, verklaarde dat het stilzwijgend toelaat dat regimeveranderingen niet via militaire middelen worden doorgevoerd.
Ondertussen riep Madrid op tot “de-escalatie en matiging” conform het internationaal recht en de Vredescharter van de VN. Spanje bood tevens mediator-activiteiten aan voor een vreedzame oplossing in Venezuela, terwijl het herhaalde dat het de uitslagen van de verkiezingen van 2024 niet erkent. De EU erkent de uitkomst van de betwiste verkiezingen die Maduro een derde termijn bezorgden, en heeft sancties opgelegd aan tientallen Venezolaanse functionarissen vanwege het ondermijnen van democratische processen in het land.
De EU heeft zich echter niet uitgesproken over het formeel erkennen van oppositie kandidaat Edmundo González Urrutia als de rechtmatige leider van Venezuela, zoals de Verenigde Staten dat deden. González Urrutia liep als vervanger voor Maria Corina Machado, een prominente oppositiefiguur die niet meedeed aan de verkiezingen van vorig jaar en het land inmiddels is ontvlucht naar Madrid.
Verdeling binnen het Europees Parlement en uiteenlopende standpunten
De conservatieve fractie in het Europees Parlement, de Europese Conservatieven en Reformisten (ECR), stelde dat de arrestatie van Maduro mogelijk de weg vrijmaakt voor een democratische overgang, omdat zij de legitimiteit van zijn regime betwijfelen. Co-voorzitter Patryk Jaki uitte volledige steun voor de acties van Trump en noemde ze “een echte kans voor Venezuela om eindelijk terug te keren naar democratie en grondwettelijke orde.” Zijn mede-co-voorzitter Nicola Procaccini stelde dat deze gebeurtenis moet leiden tot “een ordentelijke democratische transitie, het herstel van de grondwettelijke orde en respect voor de wil van het Venezolaanse volk.”
Echter, andere politieke groepen, zoals de Groenen, hadden kritiek op de militaire interventie. Co-voorzitters Vula Tsetsi en Ciarán Cuffe verklaarden dat de betrokkenheid van de Amerikaanse militaire macht in strijd is met het internationale recht en verdere destabilisatie van de regio veroorzaakt zonder mandaat van de VN.
Marie-Agnes Strack-Zimmermann, voorzitter van de Parlementaire Commissie voor Veiligheid en Defensie (SEDE, Renew), stelde dat Trump “het internationale recht schendt” en dat zijn acties een waarschuwing vormen voor Denemarken en Groenland over mogelijke acties van Trump indien zijn eisen niet vrijwillig worden ingewilligd. Zij benadrukte dat de bevrijding van Venezuela van Maduro positief zou zijn, maar dat dit van binnenuit moet komen, en waarschuwde dat het legitimeren van de Amerikaanse aanpak het vertrouwen in het Westen zou schaden.
