De voortzetting van de dialoog ondanks de impasse
Ondanks het vastgelopen overleg hebben Deense en Groenlandse officials ingestemd met de oprichting van een hoogwaardig werkgroep in samenwerking met de Verenigde Staten. Het doel hiervan is om een mogelijke weg voorwaarts te verkennen. De Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, bevestigde dat Nederland en de Verenigde Staten nog steeds in fundamenteel meningsverschil verkeren over Groenland. Tegelijkertijd maakte hij bekend dat de besprekingen zouden doorgaan na een zeer verwachte bijeenkomst in Washington op woensdag, waarbij officials uit Denemarken, Groenland en de VS aanwezig waren.
De inhoud van de gesprekken en de standpunten
Rasmussen beschreef de bijeenkomst na het overleg met de Amerikaanse vicepresident JD Vance en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, samen met Groenlandse minister Vivian Motzfeldt, als ‘openhartig maar constructief’. Hij erkende dat beide partijen verschillende standpunten innamen over de toekomst van het eiland in het noordpoolgebied. Onderwijl had de Amerikaanse president Donald Trump de afgelopen weken zijn retoriek rondom Groenland aangescherpt. Hij stelde dat Washington de controle over het semi-autonome Deense territorium, dat deel uitmaakt van NATO, moest overnemen vanwege nationale veiligheidsredenen.
Na meer dan een uur durend trilateraal overleg herhaalde Trump zijn standpunt. “We hebben Groenland nodig voor nationale veiligheid,” verklaarde hij, terwijl hij waarschuwde dat als de Verenigde Staten niet zouden handelen, Rusland en China het eiland zouden innemen. “Daar kan Denemarken niets aan veranderen. Maar wij kunnen alles doen,” voegde hij eraan toe, waarbij hij benadrukte dat de VS niet op Denemarken kunnen vertrouwen om zich te verdedigen.
De verdere plannen en internationale reacties
Ondanks de meningsverschillen stemden de Deense en Groenlandse officials in met het oprichten van een werkgroep met de VS. Rasmussen noteerde dat de groep, die naar verwachting senior officials uit alle drie de partijen zal omvatten, binnen enkele weken bijeen zal komen. Na het verlaten van het kantoor van de Amerikaanse vicepresident, vlakbij het Witte Huis, was Rasmussen, voormalig Deense premier, te zien terwijl hij een sigaret deelde met zijn Groenlandse tegenhanger.
Trump had eerder op sociale media laten weten dat alles behalve Amerikaanse controle over Groenland onacceptabel was. Volgens hem zou NAVO hierin een leidende rol moeten spelen. Zijn aandringen op het verkrijgen van Groenland heeft zorgen gewekt in Europese hoofdsteden. Mensen maken zich zorgen over de samenhang binnen NATO en de stabiliteit van de strategisch belangrijke regio in het noordpoolgebied.
De militaire aanwezigheid en de zoektocht naar gemeenschappelijke grond
Deense autoriteiten kondigden aan dat zij hun militaire aanwezigheid in Groenland willen uitbreiden, ondersteund door troepen van allies. Het doel van de gezamenlijke werkgroep is om de inspanningen van Denemarken en Groenland te verbinden met de bredere Amerikaanse veiligheidsambities en de zorgen van Washington. Rasmussen uitte twijfel of dit haalbaar was, maar hoopte dat de gesprekken de situation zouden kalmeren. Motzfeldt benadrukte dat het in ieders belang was een juiste balans te vinden.
Hij verwees naar een gebeurtenis uit 1938, waarbij hij de historische toenadering van de Britse premier Chamberlain aanhaalde met de uitspraak ‘vrede in onze tijd’, om te benadrukken dat het niet de bedoeling was te blijven steken in naïeve optimisme. Tegelijkertijd onderstreepte hij dat de ambitieuze plannen van Trump onveranderd bleven. Het was volgens hem belangrijk om de kansen die zich voordoen te benutten.
De Britse context en de politieke implicaties
De Deense autoriteiten waren voorstander van voortzetting van diplomatieke onderhandelingen, omdat zij dit als de meest wenselijke uitkomst beschouwden. Rasmussen stelde dat ideeën die de territoriale integriteit van Denemarken of het recht op zelfbeschikking van het Groenlandse volk zouden ondermijnen, onacceptabel waren. Motzfeldt hechtte eraan te verduidelijken dat Groenland niet door de Verenigde Staten geëigend moest worden en dat de versterking van de samenwerking tussen de landen in hun eigen belang was.
Al met al kijkt Denemarken al naar het verder uitbreiden van militaire aanwezigheid in Groenland, met steun van haar bondgenoten.
