Een schriftelijke procedure zal de vraag beantwoorden of voorstanders een meerderheid kunnen verkrijgen voor het handelsovereenkomst tussen de Europese Unie en Mercosur. De lidstaten bereiden zich voor op een beslissende stemming, die mogelijk de meest bepalende in jaren wordt.
Momenteel heeft Cyprus, dat nu het roterende voorzitterschap van de Raad bekleedt, formeel de agenda voor een stemming via schriftelijke procedure vastgesteld. Dit betekent dat de lidstaten hun stem schriftelijk uitbrengen in plaats van tijdens een fysieke vergadering van ministers. Indien het voorstel wordt goedgekeurd, zou de Europese Commissie volgende week het akkoord kunnen ondertekenen in Paraguay, waarschijnlijk na woensdag.
Voor het akkoord te passeren, moet het de steun krijgen van minstens 15 van de 27 EU-lidstaten, wat overeenkomt met 65% van de bevolking van de Unie. Hieronder worden enkele van de belangrijkste standpunten weergegeven die bepalend kunnen zijn voor de uitkomst van de stemming.
De complexe positie van Italië
Italië speelt een cruciale rol bij het bereiken van een meerderheid. Rome heeft lange tijd de voordelen van het akkoord benadrukt, maar heeft in recente maanden ook om strengere waarborgen voor boeren gevraagd. De uiteindelijke positie van Italië blijft nog onduidelijk; een stemming vóór stemming lijkt echter steeds waarschijnlijker.
Overheidsfunctionarissen zijn nog steeds bezig met het beoordelen van de garanties die deze week door de EU-commissie werden gepresenteerd. Italië’s landbouwminister, Francesco Lollobrigida, vertelde donderdag aan Il Sole 24 Ore dat nog geen overeenkomst was bereikt over strengere beschermingsclausules. Deze zullen later besproken worden tijdens een ambassadeursvergadering voordat een definitief besluit over het algemene akkoord wordt genomen.
Grote tegenstemmen: Ierland, Polen, Hongarije en Frankrijk
Ierland’s centrumlinkse regering heeft op donderdag officieel haar oppositie bekendgemaakt. Na weken van speculaties benadrukte premier Micheál Martin dat de extra waarborgen positief waren, maar waarschuwde dat deze niet volledig kunnen voorkomen dat lokale boeren geconfronteerd worden met oneerlijke concurrentie.
Polen is één van de uitgesproken tegenstanders. President Karol Nawrocki noemde het akkoord recentelijk een “catastrofe” en zette zich in om een blokkering te vormen in de Raad. Hongarije blijft consistent tegen het akkoord en bevestigde donderdag dat het niet voor zou stemmen. Minister van Buitenlandse Zaken Péter Szijjártó stelde dat «Brussel opnieuw de belangen van onze boeren negeert».
Frankrijk kondigde op donderdag aan dat het tegen het akkoord zal stemmen, aldus President Emmanuel Macron. Parijs blijft een langjarige tegenstander, met voorwaarden voor steun die onder meer sterker beschermingsmechanismen voor boeren en meer reciprocity omvatten. Hoewel de Europese Commissie heeft geprobeerd deze zorgen weg te nemen, blijft Frankrijk onverschillig.
Het akkoord wordt in Frankrijk meer een test van de bereidheid van Parijs om zich te verzetten tegen Brussel. Met een presidentsverkiezing in 2027 in zicht, lijken rechtse partijen de ratificatie van het akkoord te willen benutten voor politieke doeleinden.
Voorstanders van Mercosur: Spanje, Portugal, Duitsland en de Scandinavische landen
Het is niet verrassend dat Spanje en Portugal zich sterk hebben uitgesproken ten gunste van het afsluiten van het handelsverdrag, gezien hun nauwe politieke en culturele banden met Mercosur-landen. Spanje’s landbouwminister, Luis Planas, verklaarde woensdag dat het afronden van het akkoord logisch was na 25 jaar onderhandelingen. “Als Mercosur op zichzelf al nodig was, is dat nu zeker het geval,” aldus Planas.
Duitsland heeft beweerdelijk regelmatig voor het akkoord gepleit en wordt algemeen beschouwd als een van de landen die er het meest van zullen profiteren. Vooral voor Duitse autofabrikanten is het akkoord aantrekkelijk, omdat zij nu geconfronteerd worden met hoge invoertarieven in Mercosur-landen.
De Scandinavische landen – Denemarken, Finland en Zweden – steunen het akkoord al lange tijd, vanwege hun traditie van vrijhandel. Nu de Scandinavische landen niet langer in de rol van Raadvoorzitter verkeren, zet Kopenhagen zich meer in voor ratificatie. “Nieuwe vrijhandelingsmogelijkheden zijn nodig wanneer anderen tarifaire barrières willen oprichten … zeker voor een kleine open economie als die van Denemarken,” verklaarde Deens landbouwminister Jacob Jensen.
Eigen politieke belangen: Oostenrijk, België en Nederland
De Nederlanderse regering nam haar tijd voordat ze haar positie bepaalde. Hoewel het land een uitgesproken voorstander is van vrijhandel en een grote exporteur van landbouwproducten, werd het Mercosur-akkoord politiek gevoelig voor de boerenpartij BBB, die deel uitmaakt van de huidige voorlopige regering. In november bevestigde het kabinet haar steun, en enkele weken later stemde het nieuwe parlement hiermee in.
Volgens de Oostenrijkse wet moet de regering de parlementaire goedkeuring krijgen voordat ze een handelsverdrag kan ondertekenen. In 2019 stemde het Oostenrijkse parlement bijna unaniem tegen het EU-Mercosur-akkoord, vanwege zorgen over milieuproblemen en mogelijke risico’s voor boeren.
België zal zich onthouden van stemming vanwege binnenlandse verdeeldheid, met Vlaanderen dat voor het verdrag is, en Wallonië dat tegen stemt.
