De aanloop naar de verkiezingen en de politieke context in Parijs
Met de gemeenteraadsverkiezingen in Frankrijk die slechts enkele weken verwijderd zijn, is de race voor Parijs al in volle gang. De rechtse partijen hopen de 25-jarige dominantie van de Socialistische Partij in de Franse hoofdstad in maart te beëindigen. De afgelopen jaren kenmerkten zich door significante beleidswijzigingen en financiële uitdagingen die de politieke dynamiek beïnvloeden.
Anne Hidalgo, de vertrekkende socialistische burgemeester, besloot geen derde termijn van zes jaar te ambiëren. Haar bewind wordt gekenmerkt door een ingrijpende uitbreiding van sociale huisvesting, die nu 25% van de woningvoorraad in Parijs uitmaakt. Daarnaast heeft ze grote delen van de stad voetgangvriendelijk gemaakt en 500 km fietsbanen aangelegd in het afgelopen decennium. Volgens cijfers van Airparif is de luchtkwaliteit verbeterd; de concentratie fijnstof (PM2.5) is sinds 2015 met 55% afgenomen.
Desalniettemin heeft haar beleid ook geleid tot een toename van de stedenlijke schuldenlast. Deze steeg van 4 miljard naar 10 miljard euro in tien jaar. Op 15 en 22 maart zullen Parijzenaars deelnemen aan twee stembiljetten: één voor de gemeenteraad, die de nieuwe burgemeester zal benoemen, en één voor de raden van de 20 arrondissementen. Vervolgens kiezen zij de burgemeesters van deze arrondissementen.
Potentiële kandidaten en de politieke strijd
De rechtse kandidatuur wordt momenteel gedomineerd door Rachida Dati, die burgemeester is van de welvarende 7e arrondissement en eveneens minister van Cultuur is geweest. Zij scoort iets boven de 30% in de peilingen. Haar prioriteiten liggen bij het controleren van de overheidsuitgaven en het verminderen van subsidies aan verenigingen, terwijl zij ook inzet op meer veiligheid en netheid.
Door haar affiliatie met de rechtse partij Les Républicains (LR) heeft ze steun gekregen vanCentrumpolitici, waaronder voormalige medewerkers van premier François Bayrou. Tegelijkertijd wordt haar campagne overschaduwd door lopende rechtszaken. Zij moet volgend jaar september voorkomen wegens corruptie en belangenverstrengeling, omdat zij beschuldigd wordt van het ontvangen van betaling voor lobbyactiviteiten voor Renault-Nissan, terwijl zij lid was van het Europees Parlement tussen 2009 en 2019.
Volgens politicoloog Pascal Perrineau, die gespecialiseerd is in kiesrecht en electorale sociologie, speelt deze rechtszaak een grote rol in Parijs. De stad wordt vooral geleid door “hoogopgeleide professionals en senior executives,” die goed geïnformeerd zijn. Perrineau stelt dat gerechtelijke problemen het vertrouwen kunnen schaden en het imago van kandidaten kunnen vertroebelen. De enige kans voor Dati ligt mogelijk in een gespleten linksblok die haar in de tweede ronde kan helpen.
De organisatie en de strategie van de linkse partijen
Het linkse kamp zal voornamelijk afhangen van de mate waarin de socialist Emmanuel Grégoire, voormalig eerste plaatsvervanger van Hidalgo, erin slaagt verschillende facties te verenigen. Hij wordt ondersteund door de Communistische Partij en GroenLinks, die samen meer dan 10% van de stemmen voor zich zien. GroenLinks heeft zich voorgenomen om achter Grégoire te staan in de eerste ronde, in ruil voor het burgemeesterschap van het 11e arrondissement, gelegen in het oostcentrale deel van Parijs, dat als een relatief gemakkelijk gebied voor de linkse partijen wordt beschouwd.
In december bereikten de socialisten en GroenLinks een akkoord over een gezamenlijke lijst, zoals kandidaat David Belliard op 17 december aankondigde. Een paar dagen daarvoor benadrukte hij dat zijn prioriteit is het behouden van de arbeidersklasse in de stad, in plaats van hen naar de buitenwijken te verdrijven. Verhoudingen tussen de socialistische partij en de radicale linkse kandidaat Sophia Chikirou van La France Insoumise (LFI) zijn recent verslechterd. Volgens Gregoire’s camp is er geen deal mogelijk, in beide rondes.
De bondgenoten van Chikirou verwijten LFI dat ze een breuk willen met de vertrekkende meerderheid en dat zij Parijs opzettelijk willen “privatiseren” voor zaken en toerisme. Toch blijven ze openstaan voor een bredere linksalliantie in de tweede ronde, mocht de situatie zich voordoen. Een adviseur van Chikirou benadrukte dat als de Parti Socialiste zonder de stemmen van Insoumise denkt te kunnen winnen, het zichzelf in de voet schiet. In de presidentsverkiezingen van 2022 behaalde Jean-Luc Mélenchon 30% in Parijs, terwijl Manon Aubry 17% behaalde tijdens de Europese verkiezingen van 2024.
Verschillende scenario’s en de invloed op de nationale politiek
Hoewel gemeentelijke verkiezingen andere dynamieken kennen dan nationale, kunnen de uitkomsten in maart aanwijzingen geven over de bondgenootschappen die zich kunnen vormen voor de presidentsverkiezingen in 2027. Geruchten over mogelijke alliantie met rechts worden steeds luider. Op basis van een rapport in december suggereerde het Conservatieve kanaal Le Journal du Dimanche dat de extreemrechtse parlementariër Sarah Knafo mogelijk de burgemeester strijd zou aangaan en wellicht een pact met Dati zou sluiten.
De leider van LR, Bruno Retailleau, riep in oktober zijn aanhangers op om links te vermijden in een andere verkiezingsronde. Dati’s naaste vertrouwelingen ontkennen elke samenwerking met extreemrechts, maar dat kan veranderen als Knafo of Thierry Mariani, de RN-parlementariër, de drempel van 10% overschrijdt voor de tweede ronde. Vijf voor de verkiezingen in Marseille liet kandidaat Martine Vassal haar interesse in een dergelijke coalitie blijken, al gaf ze geen concrete details. Ze zei simpelweg: “We zullen zien wanneer de tijd daar is.”
