De overwegingen van de EU omtrent sancties tegen Iran
In haar recente verslaggeving meldt de EU dat er overwegingen zijn om strengere sancties op te leggen aan Iran, vooral naar aanleiding van het geweld dat de veiligheidsdiensten toepassen bij protesten. Sinds december zijn er grootschalige demonstraties uitgebroken, aanvankelijk als reactie op de hoge inflatie, maar al snel geëvolueerd naar bredere protesten tegen het regime van de mullahs. Rapporten van lokale mensenrechtenorganisaties wijzen op doden in de honderden, mogelijk duizenden, terwijl de toegang tot het internet sterk beperkt is en het moeilijk blijft om de omvang van de repressie precies in te schatten.
Leiders binnen de Europese Unie hebben hun steun voor de protesten uitgesproken, met onder meer uitspraken van Ursula von der Leyen die benadrukte dat Europa volledig achter de demonstranten staat. Tegelijkertijd blijven concrete acties uit, hoewel er discussies zijn over het versterken van de druk op Teheran via nieuwe sancties. De Europese wetgevende instanties bereiden zich voor om tijdens een volgende zitting sterke resoluties te stemmen, waarin wordt aangedrongen op het opnemen van de Iraanse Revolutionaire Garde op de lijst van terroristische organisaties.
Het toestaan van dergelijke sancties zou het regime aanzienlijk kunnen schaden, maar de vraag blijft in hoeverre de pijn daadwerkelijk de bevolking treft versus de elite. Politici binnen de EU lijken meer druk uit te oefenen op de Commissie en landen als Oostenrijk, Slowakije en Hongarije, om de militaire inlichtingendienst IRGC op de terroristenlijst te plaatsen. Sommige lidstaten, waaronder meer dan twintig EU-leden, hebben nog ambassadeurs in Iran en worden aangespoord deze vertegenwoordigers terug te roepen.
De situatie is complex en de toekomst van het regime onduidelijk. Vanuit de diaspora wordt steun uitgesproken voor Reza Pahlavi, de zoon van de voormalige Shah. Verschillende Amerikaanse en Europese politici, inclusief voormalige vice-president Mike Pence, tonen sympathie voor de oppositie in Iran en ondersteunen de protesten. Er is echter weinig bewijs dat er concrete plannen zijn voor de dag na een eventuele verandering in regime, terwijl EU-leiders de situatie nauwlettend blijven volgen.
De Verenigde Staten en Gaza: een onvolledig Europees vertegenwoordigd comité
Volgens berichten in de Britse krant The Times, zullen de Italiaanse premier Giorgia Meloni, de Duitse Friedrich Merz en de Franse president Emmanuel Macron namens Europa zitting nemen in het zogenaamde “Board of Peace” voor Gaza, dat door voormalig president Donald Trump wordt opgezet. Keir Starmer, de leidinggevende van de Britse Labour Party, is eveneens uitgenodigd voor deze vergadering. Hoewel de EU zelf heeft geprobeerd een zetel te bemachtigen, heeft Trump tot nu toe geweigerd deze toe te kennen, in lijn met de langdurige Amerikaanse terughoudendheid ten opzichte van Europese invloed op dergelijke platformen.
Het niet toelaten van een Europese vertegenwoordiging onderstreept de spanningen tussen de Verenigde Staten en de EU. Het initiatief, geleid door de Bulgaarse diplomaat Nickolay Mladenov, voorziet in een bijeenkomst van ongeveer vijftien wereldleiders, waaronder vertegenwoordigers uit Saoedi-Arabië, Qatar, Egypte en Turkije, om de situatie in Gaza te bespreken.
Een Europese militaire eenheid: plannen voor een gezamenlijke defensie
In Zweden heeft de Europese defensiecommissaris Andrius Kubilius een voorstel gedaan voor een Europese militaire kracht bestaande uit tienduizenden soldaten. Het idee is dat zo’n eenheid de algemene verdediging van Europa zou versterken, vooral in het licht van recente geopolitieke spanningen. Kubilius zette vraagtekens bij het effect van de voorzitters van de Europese Commissie en de Europese Raad uit tien jaar geleden om de defensie te versterken, en suggereerde dat Europa een “Europese Veiligheidsraad” zou moeten oprichten, waarin landen als Italië, Frankrijk, Duitsland, Spanje en Polen vertegenwoordigd zijn, naast leiders van de Commissie en de Raad.
Strengere migratie- en terugnamebeleid sterk geïntegreerd in nieuwe strategie
Volgens een document dat door Nicoletta Ionta is ingezien, zal de EU haar strenge migratiebeleid verder uitbreiden met een nieuw strategisch plan voor de komende vijf jaar. Dit plan richt zich vooral op het terugnemen van migranten, het versterken van grenscontroles en het geven van meer bevoegdheden aan EU-agentschappen. De strategie benadrukt het belang van nauwere samenwerking met derde landen, met het gebruik van economische prikkels zoals visa, handelsvoordelen en financiering, om afspraken over grensbeheer en terugkeer te bekrachtigen.
Op de agenda staat tevens de ondertekening van een handelsovereenkomst met Mercosur, gepland voor 17 januari in Paraguay. Daarbij wordt besproken hoe de Europese politiek met dit akkoord de Franse radicale rechts versterkt, terwijl de economische effecten volgens experts minimaal zijn. De importquota voor vlees uit Mercosur vertegenwoordigen minder dan 2% van de totale EU-productie, wat binnen de normale statistische schommelingen valt.
Greenland en de internationale politiek
In Denemarken en Groenland wordt momenteel de relatie met de Verenigde Staten en de invloed van Trump besproken. Groenlandse politici zetten vraagtekens bij de rol van Denemarken in onderhandelingen over de toekomst van het eiland, waarbij de spanningen oplopen door de mededelingen van de Amerikaanse president over mogelijke Amerikaanse acties in de regio. Tegelijkertijd blijft de discussie over de strategische belangen in de regio en de invloed van de NAVO en de Europese landen op de situatie onverminderd actueel.
Daarnaast bevinden zich in Cyprus nieuwe incidenten rondom vermeende corruptie en Russische activiteiten, die de binnenlandse politiek en het buitenlands beleid beïnvloeden. Een videobeeld dat discussie uitlokt, toont vermeend corrupte toegang tot de Cypriotische president, wat leidt tot verdere onderzoeken en politieke controverse.
Internationale verrassingen en politieke dynamiek
De politieke landscape in Europa blijft zich ontwikkelen. Bijvoorbeeld, in Slowakije benadrukte premier Robert Fico dat het land stevig verankerd blijft binnen de EU, maar dat de Unie een krachtigere leiding nodig heeft. In Hongarije heeft Viktor Orbán zijn campagne voor de komende verkiezingen gestart, met nadruk op onderwerpen als oorlog, migratie en gender-ideologie. Frankrijk’s minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Noël Barrot, uitte onlangs de verwachting dat de VS verdere druk zullen uitoefenen over Greenland, terwijl in Nederland de jongerentak van de VVD een hooggeplaatste partijleider prijst vanwege zijn duidelijke standpunten over vrijhandel en Europese samenwerking. In Italië wordt gefluisterd dat Mario Draghi mogelijk als speciale gezant voor Oekraïne zou kunnen optreden, een idee dat door de Italiaanse premier Giorgia Meloni wordt gesteund, die pleit voor één gemeenschappelijke Europese stem in het conflict.
