De gebeurtenissen en de context
Kort nadat Cyprus de rotatievoorzitterschap van de Europese Unie op zich nam, ontstond er een controverse die het politieke landschap van het eiland op zijn kop zette. Een in de media verspreide video toonde volgens berichten mogelijk openhartige verklaringen van publieke functionarissen over corruptiepraktijken, gericht op het verkrijgen van toegang tot de president, Nikos Christodoulides.
De publieke reactie op de video leidde tot een politieke storm en zette de focus op beschuldigingen van corruptie en buitenlandse inmenging. Omleiding door een vermeende ‘hybride oorlog’ wordt door de overheid aangevoerd, waarbij mogelijk Rusland een rol zou spelen.
Ontslagen en reacties
Onder de belangrijkste slachtoffers van de zaak bevinden zich de adviseur van de president, Charalambos Charalambous, die op maandag ontslag nam, en de echtgenote van de president, Philippa Karsera, die haar functie als voorzitter van een door de staat gefinancierde liefdadigheidsorganisatie voor kinderen heeft neergelegd. De beschuldigingen en de publieke druk leidden tot hun terugtreden, hoewel zij de aantijgingen hebben afgewezen.
De video en de inhoud
De betwiste video, geplaatst op een account op het sociale media-platform X, beweert te behoren tot een onafhankelijke onderzoeker genaamd Emily Thompson. Het filmpje, ongeveer acht minuten lang, bevat beweringen van onder meer de directeur van het presidentieel kantoor, Charalambous, de voormalige energiesectorminister Giorgos Lakkotrypis, en de directeur van Cyfield Construction, Giorgos Chrysokhou.
Volgens de makers zou er sprake zijn geweest van een regeling waarbij bedrijven geld konden doorsluizen naar de president in ruil voor politieke gunsten en versnelde procedures. Het gespreksonderwerp richtte zich vooral op campagnefinanciering en de wettelijke limieten voor uitgaven. Een overheidsbron in Nicosia verklaarde dat noch de analist noch de zogenaamd ‘nep-investeerders’ geïdentificeerd konden worden.
Beschuldigingen en weerwoord
In één fragment wordt Lakkotrypis gehoord die spreekt over de presidentiële verkiezingen en de limieten voor campagnestromen, waarbij wordt vermeld dat overschrijdingen mogelijk contant geld vereisen. Charalambous ontkende de beschuldigingen en stelde dat de video gemanipuleerd is. Hij heeft aangifte gedaan bij de politie. Andere beelden suggereren dat donaties aan een door de president’s echtgenote geleide organisatie gebruikt zouden zijn om politieke toegang te verkrijgen. Karsera ontkende enige fout en gaf aan dat zij haar functie tijdelijk heeft neergelegd vanwege online aanvallen op haar en haar familie.
Volgens de autoriteiten en mogelijke betrokkenheid van Rusland
De regering beschouwde de video als ‘kwaadaardig en gemanipuleerd’ en benadrukte dat de president nooit contant geld heeft ontvangen. President Christodoulides verklaarde op maandag dat hij geen reden heeft om te vrezen en dat hij niet schuilt voor de aantijgingen. De inlichtingendiensten in Cyprus onderzoeken momenteel de herkomst van de video en het profiel van de onderzoeker, en zoeken hulp van de Verenigde Staten en Israël.
Cybersecurity-analist Dinos Pastos merkte op dat de gebruikte tekens, zoals de ‘ı’ en ‘ş’, vaker voorkomen op een Turkse toetsenbordindeling, wat een aanwijzing zou kunnen zijn dat de tekst op een Turks toetsenbord is getypt. Hij benadrukte echter dat dit niet per se betekent dat er een intentie was om te misleiden.
Tot op heden heeft geen enkele Cypriotische officiële persoon publiekelijk Ankara verantwoordelijk gesteld. Media in Cyprus wijzen ook op mogelijke connecties met de Russisch-georiënteerde desinformatiecampagne ‘Doppelganger’, die bekend staat om anonieme filmpjes die verslaggevingen simuleren.
Een overheidsbron aan Euractiv stelde dat de timing van de video, één dag na het bezoek van de Oekraïense president Zelensky aan Cyprus ter gelegenheid van de EU-voorzitterschap, niet als toeval kan worden beschouwd. Volgens deze bron ligt Cyprus’ prioriteit bij Oekraïne tijdens haar EU-voorzitterschap, wat door nationale beleidsmakers wordt bevestigd.
De oppositie heeft opgeroepen tot transparantie. De linkse parlementariër Irene Charalambidou, lid van AKEL, herwerkte de beschuldiging van buitenlandse inmenging en stelde dat het probleem vooral corruptie is. Volgens haar zou er niet zijn geweest wat te filmen als er geen corruptie was geweest.
