De plannen en de uitdagingen van Bulgarije
De Balkanstaat Bulgarije zal komende donderdag officieel toetreden tot de eurozone, waarmee het het 21e land wordt dat de euro als officiële valuta invoert. Deze stap wordt door sommige economen en politici gewaardeerd als een manier om de economie te versterken, de banden met West-Europa te verstevigen en weerstand te bieden aan de invloed van Rusland. Tegelijkertijd zijn er zorgen over de mogelijke negatieve effecten, zoals prijsstijgingen en verdere politieke instabiliteit.
De introductie van de euro betekent dat Bulgarije zich aansluit bij een valuta die sinds de invoering in 12 landen op 1 januari 2002 symbolisch staat voor Europese eenwording en economische integratie. Sindsdien is de invloed van de euro expansief geweest, met Kroatië als nieuwste lid sinds 2023. Ondanks die brede acceptatie, worden de uitdagingen in Bulgarije steeds duidelijker. Het land kampt recent met anti-corruptieprotesten die de conservatief geleide regering van de macht hebben verdreven, waardoor Bulgarije op het punt staat zijn achtste verkiezing in vijf jaar te organiseren.
Politieke onrust en publieke reactie
Voorafgaand aan de geplande toetreding was de situatie al gespannen. De Bulgaarse premier Rossen Jeliazkov kondigde enkele dagen geleden zijn aftreden aan, na massale protesten die tienduizenden burgers de straat op hadden gebracht in Sofia. Hoewel de regering niet direct werd afgeluisterd op de plannen voor euro-invoering, hebben onrust en zorgen over prijsstijgingen de publieke opinie negatief beïnvloed. Volgens een recente enquête van Eurobarometer was bijna de helft van de Bulgaren tegen de euro.
Boryana Dimitrova, van het onderzoeksinstituut Alpha Research, wijst erop dat de oppositie in het land dankzij de euro de mogelijkheid heeft om anti-EU sentimenten te versterken. Ze benadrukt dat omstreden kwesties tijdens de campagne kunnen worden ingezet om de EU negatief af te schilderen, vooral door rechtse en pro-Russische partijen die al tegenstanders van de euro zijn.
Economische en sociale effecten van de euro
Volgens de Europese Commissie blijft de impact op consumentenprijzen relatief klein. President Christine Lagarde van de Europese Centrale Bank voorspelde dat de prijsstijgingen in Bulgarije beperkt en kortstondig zouden zijn, met een verwachte toename tussen 0,2 en 0,4 procentpunt bij eerdere invoeringsmomenten. Maar veel Bulgaren, vooral in landelijke gebied, maken zich zorgen dat de inflatie hun koopkracht negatief zal beïnvloeden.
Feiten illustreren deze zorgen: prijzen voor basisvoedingsmiddelen stegen in november met vijf procent jaar-op-jaar, meer dan het dubbele van het eurozonegemiddelde, volgens het Nationaal Instituut voor Statistiek. In reactie hierop heeft het parlement programma’s goedgekeurd om prijsstijgingen te monitoren en oneerlijke prijsverhogingen aan te pakken. Desondanks blijft de politieke stabiliteit onzeker, wat het doorvoeren van noodzakelijke corruptiebestrijdingsmaatregelen kan vertragen.
Toekomst en politieke vooruitzichten
De vraag rijst of Bulgarije de komende jaren een stabiele regering kan vormen die de voordelen van de euro volledig zal kunnen benutten. Angelov, een analist, benadrukt dat een stabiele overheid minimaal een tot twee jaar nodig zal zijn om het beste uit de euro-invoering te halen. Op dit moment behouden slechts zes andere EU-landen — Denemarken, Zweden, Polen, Tsjechië, Hongarije en Roemenië — nog hun eigen munt. Van deze landen heeft alleen Roemenië plannen om ook de euro in te voeren, al staat dat nog niet vast.
