Conservatieve invloeden in het hart van Europa
Brussel fungeert steeds meer als een centrum voor een gerichte conservatieve campagne tegen reproductieve rechten. Diverse religieuze organisaties, lobbygroepen en buitenlandse denktanks breiden hun invloed uit nabij de belangrijkste instellingen van de Europese Unie. Ze proberen de scheidslijn tussen geloof, invloed en politiek te vervagen. In de laatste jaren is de financiering van groepen die zich verzetten tegen abortusrechten aanzienlijk toegenomen, volgens een rapport van het Europees Parlement over seksuele en reproductieve rechten. Tussen 2019 en 2022 steeg de financiering met bijna 25 procent tot 230 miljoen euro.
Voorbeelden van invloedrijke actoren
Onder de meest prominente spelers bevinden zich onder andere Opus Dei, een conservatieve katholieke prelatuur opgericht onder paus Johannes Paulus II, en het Hongaarse Mathias Corvinus Collegium (MCC). Het MCC onderhoudt nauwe politieke en financiële banden met de regering van Viktor Orbán en organiseerde evenementen in Brussel die de zogenaamde “pro-familie” waarden promoten. Aan de Amerikaanse zijde ziet men steeds meer activiteit van de Heritage Foundation, een invloedrijk conservatief denktank in Washington, waarvan de voorzitter, Kevin Roberts, heeft benadrukt dat het krijgen van kinderen niet als een “optionele keuze” moet worden gezien.
Netwerken en invloedssferen
Deze organisaties onderhouden nauwe banden met rechtse politieke partijen, evangelicale netwerken in de VS en de katholieke kerk. Sophie in ’t Veld, voormalig lid van het Europees Parlement, wijst erop dat deze invloed krachtig, aanwezig maar voor het oog vaak onzichtbaar is. Volgens een document dat Euractiv heeft ingezien, heeft de Heritage Foundation dit jaar vijf ontmoetingen gehad met europarlementsleden in Brussel, waaronder met vertegenwoordigers van de Franse Nationaal Rally.
Nieuwere generaties en internationale netwerken
Nieuwe groepen zoals Alliance Defending Freedom (ADF) International, opgericht in 2014, richten zich op het bestrijden van wat zij noemen de wereldwijde vervolging van christenen. Tussen april 2024 en juni 2025 hebben ADF-lobbyisten minstens dertien keer ontmoetingen gehad met leden van de Patriots for Europe-groep in het Europees Parlement. Sommige van deze organisaties, hoewel ze vaak beweren uitsluitend op privéfinanciering te vertrouwen, ontvingen ook EU-subsidies. Zo kreeg de World Youth Alliance (WYA), een Amerikaanse organisatie die jongeren opleidt en tegelijkertijd valse claims over abortus en vruchtbaarheid verspreidt, tussen de jaren mid-2010 en 2023 een EU-financiering van €1,2 miljoen, die onlangs werd ingetrokken.
Politieke verdeeldheid over abortus
In december heeft het Europees Parlement een resolutie aangenomen die pleit voor “vrije, gelijke en veilige” abortusvoorzieningen. Ondanks de niet-bindende aard ervan, bracht de stemming diepe verdeeldheid aan het licht. Ongeveer 68 europarlementariërs van de EPP stemden tegen de tekst, evenals de hele nationalistische en extreemrechtse fractie. Voorafgaand aan de stemming presenteerden deze groepen alternatieven waarin zij pleitten dat abortus onder de nationale bevoegdheden valt en dat toegang tot abortus de demografische afname in Europa zou verergeren. Volgens peilingen ondersteunt ongeveer tweederde van de Europese burgers de rechten op abortus, hoewel de steun sterk verschilt per land, variërend van 95% in Zweden tot slechts 56% in Polen.
Juridische ontwikkelingen en maatschappelijke trends
De bijna volledige abortusverboden in Polen sinds 2020 onder de conservatieve regering van de Wet en Rechtvaardigheid, tonen hoe snel bestaande wetten kunnen worden afgebroken. Sindsdien hebben andere landen, zoals Hongarije en Italië, de toegang verder bemoeilijkt. Juridisch adviseur Camille Gervais van het Center for Reproductive Rights in Genève stelt dat de Amerikaanse afschaffing van constitutionele abortusbescherming een duidelijke impact heeft op Europa. In ’t Veld waarschuwt dat anti-abortusbewegingen steeds meer geïnstitutionaliseerd raken. Hoewel in de VS een uitputtende rechtsherstel heeft plaatsgevonden, bestaat er in de EU geen wet die dit recht simpelweg kan afschaffen. De anti-abortusinvloeden blijven zich echter organiseren en de publieke discussie blijven voortzetten.
Religieuze heropleving en maatschappelijke vragen
Franklin Graham, een Amerikaanse prediker, gelooft dat Europa op het punt staat van een religieuze heropleving. Volgens rapporten bezocht hij Brussel met de boodschap dat Europa, dat ooit vooraan stond in liberale sociale hervormingen zoals het legaliseren van homohuwelijk, nu meer open zou staan voor spirituele gesprekken. Voor conservatieve christenen biedt deze verschuiving een kans om opnieuw deel te nemen aan het debat over sociale politiek, inclusief abortus. Zijn website stelt dat veel kerkleiders Europa zien als rijp voor het “oogsten” van nieuwe aanhangers.
