De Uiteenzetting van de Amerikaanse Vertegenwoordiger
De nieuwe Amerikaanse gezant voor Groenland, Jeff Landry, heeft op dinsdag verklaard dat de Verenigde Staten een onafhankelijk Groenland steunen, mits het land nauwe economische banden onderhoudt met Washington. Volgens Landry zou zo’n onafhankelijke status in het voordeel zijn van de Amerikaanse belangen en zou het niet noodzakelijk de goede relaties met Europese bondgenoten bemoeilijken.
Deze uitspraken volgen op de toegenomen retoriek van president Donald Trump omtrent Groenland, waarin hij stelt dat de VS het eiland “nodig hebben voor defensiedoeleinden.” Op de maandag daarvoor had Stephen Miller, de adjunct-chef van de staf van Trump, de soevereiniteit van Denemarken over het eiland in twijfel getrokken, terwijl Groenland binnen het constitutionele kader een autonoom gebied binnen Denemarken blijft.
Landry, tevens gouverneur van Louisiana, probeerde echter de zorgen over mogelijke annexatie te verminderen door te benadrukken dat hij de directe dialoog met Groenlanders belangrijk vindt. “De president ondersteunt een onafhankelijk Groenland met economische banden en handelsmogelijkheden voor de Verenigde Staten,” aldus Landry in een interview met CNBC.
Voorbereidingen voor een Specifiek Verdrag
Amerikaanse bronnen melden dat men overweegt een “Compact of Free Association” met Groenland af te sluiten, vergelijkbaar met arrangementen die Washington heeft met landen in de Stille Oceaan zoals Palau en Micronesië. Deze overeenkomst zou onder andere de mogelijkheid bieden om nauwe strategische en economische banden op te bouwen.
Toen hem dinsdag werd gevraagd of de VS Groenland met geweld zouden kunnen innemen – een idee dat Trump eerder heeft geopperd – riep Landry op tot voorzichtigheid. “Nee, ik denk niet dat dat zal gebeuren,” zei hij, “ik kijk uit naar gesprekken met Groenlanders.”
Tot nu toe heeft Landry Groenland nog niet bezocht in zijn recente hoedanigheid, en hij zag de situatie als een kans voor de VS. Hij prees president Trump voor het hernieuwen van de Monroe-doctrine, waarbij de geografische ligging van Groenland in Noord-Amerika en de relatie met de Verenigde Staten centraal staan, ondanks dat het officieel onder Deense jurisdictie valt.
Europese Reacties en Geopolitieke Alliantie
Op dezelfde dag dat Landry zijn uitspraken deed, deden acht Europese leiders, waaronder de Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, een dringend beroep op Washington om de territoriale integriteit van Groenland en Denemarken te respecteren. Greenland’s binnenlands leider, Jens-Frederik Nielsen, bedankte op Facebook voor deze steun.
Wanneer hem werd gevraagd of de Verenigde Staten de betrokkenheid met Groenland via Europese NAVO-bondgenoten moet uitbreiden, verwees Landry naar de Groenlandse bevolking. “We zouden het de Groenlanders zelf moeten vragen,” stelde hij. “Dat is wat ik denk.”
In 2009 kreeg Groenland meer zelfbestuur, waarbij Denemarken een aantal bevoegdheden overdroeg aan Nuuk. Toch blijft buitenlandse politiek grotendeels onder de controle van Denemarken, alhoewel het principe van “niets over Groenland zonder Groenland” wordt aangehangen. Directe samenwerking tussen de VS en Groenland, zonder tussenkomst van Kopenhagen, zou mogelijk in strijd kunnen zijn met de Deense wet.
Europese en Amerikaanse Totale Afstemming over Arctic Veiligheid
De Europese leiders benadrukken dat samenwerking tussen Europa en de Verenigde Staten cruciaal is voor de veiligheid in het Arctische gebied. Hoewel er nog geen uitgebreide beleidsplannen zijn bekendgemaakt, staat vast dat de strategische belangen in deze regio toenemen, vooral gezien de geopolitieke implicaties van de status en controle over Groenland.
