Perspectieven voor politieke verschuivingen en nieuwe bewegingen
De recente peilingen wijzen erop dat de partij van Maria Karystianou mogelijk steun kan verwerven onder zowel links- als rechtsgeoriënteerde kiezers. Haar besluit om de politiek te betreden markeert een belangrijke ontwikkeling in een al fluctuerend politiek landschap. Het is vooral relevant in de context van de naderende verkiezingen in 2027, dat jaar waarin Griekenland het roterende EU-voorzitterschap zal overnemen.
Maria Karystianou, een 53-jarige kinderarts, kwam in de publieke belangstelling na het oprichten van een groep die de families vertegenwoordigt van slachtoffers van de treinramp in 2023. Bij deze ramp kwamen 57 mensen om het leven, voornamelijk jonge volwassenen. De gebeurtenis leidde tot massale protesten in Griekenland en in Europa, waarbij demonstranten ministers en hoge functionarissen ter verantwoording riep.
De politieke context en mogelijke gevolgen
Haar toetreding tot de politiek gebeurt op een gevoelig moment voor Griekenland. De nationale parlementsverkiezingen moeten voor maart 2027 plaatsvinden. Dit is enkele maanden voor de aankomende EU-voorzitterschap in juli, wat de ambitieuze planning van premier Kyriakos Mitsotakis bemoeilijkt. Mitsotakis’ centrum-rechtse partij, Nieuwe Democratie, blijft populair volgens de peilingen, maar het is onwaarschijnlijk dat ze een absolute meerderheid behaalt. Hierdoor wordt een coalitieregering steeds waarschijnlijker.
De steun voor Karystianou’s partij overstijgt traditionele partijgrenzen. Een recente peiling toont aan dat haar partij steun zou kunnen krijgen van zowel links- als rechtsgeoriënteerde kiezers, wat de onzekerheid verder vergroot. Als ex-premier Alexis Tsipras in het voorjaar een nieuwe politieke beweging lanceert, zoals geruchten in Athene aangeven, kan dat de dynamiek verder compliceren.
De positie van haar partij in de peilingen en de risico’s
Volgens een peiling in het Griekse blad Political staat een door Karystianou geleide partij op de tweede plek met 14,5%, achter de regerende Nieuwe Democratie met 23,9%. De strijd om de derde plaats is nauwer; de socialistische partij Pasok behaalt 10,5%, terwijl een mogelijke nieuwe partij van Tsipras op 10% staat. Karystianou benadrukt dat ze niet met bestaande politici wil samenwerken en dat haar partij zich niet zal richten op een specifieke ideologie, maar zich vooral zal richten op het bestrijden van corruptie.
Desondanks heeft haar advocaat en naaste medewerker, Maria Gratsia, in 2023 deelgenomen aan de verkiezingen als kandidaat voor Niki, een partij die nauw verbonden is met de Griekse Orthodoxe Kerk. Deze connectie heeft voor ongemak gezorgd bij conservatieve partijen, hoewel het door de partij zelf niet publiekelijk wordt aangevoerd. Sommige partijleden beschuldigen Karystianou ervan haar persoonlijke tragedie te instrumentalizeren.
De reactieve houding van de gevestigde partijen en de risico’s voor links en rechts
Binnen de gevestigde orde uit meningen dat haar beweging een anti-establishment initiatief is, voortgekomen uit een zoektocht naar gerechtigheid, aldus een hooggeplaatst parlementslid van Nieuwe Democratie, dat anoniem wil blijven. Dit parlementslid zegt dat Karystianou’s persoonlijke profiel haar belangrijkste troef is, maar waarschuwt dat haar beweging verder moet gaan dan een enkel issue om haar levensvatbaarheid te behouden en zowel politieke geloofwaardigheid als bestuurbaarheid te waarbaken.
Ook linkse partijen kunnen kwetsbaar zijn. De linkse Europarlementariër Kostas Arvanitis van Syriza stelt dat Karystianou, als publieke figuur, de nationale trauma’s belichaamt en een collectieve sentiment uitdrukt. Als politiek actrice creëert ze echter een andere situatie. Het is nog onduidelijk hoe dit zich vertaalt in de peilingen en het politieke discours over de belangrijkste thema’s,
aldus Arvanitis tegen Euractiv.
De mogelijke heropleving van Tsipras en de impact op de linkse politiek
In de tussentijd zou een mogelijke terugkeer van Tsipras de kaarten in de Griekse linkerzijde opnieuw kunnen schudden. Zowel hij als zijn voormalige partij, Syriza, promoten al lange tijd het idee van een progressief regeringsoverleg, maar de sociaaldemocraten van Pasok sluiten formeel samenwerking uit. De leider van Pasok, Nikos Androulakis, heeft moeite gehad om de partij boven de 10-12% in peilingen te houden en was een van de eerste doelwitten in een internet- en interceptieschandaal dat de Griekse veiligheidsdiensten betrof.
Tsipras kijkt momenteel rond in het land om zijn boek te promoten, met als zichtbaar doel de socialistische kiezers te benaderen. Op 17 januari in Thessaloniki zal hij tijdens de boekpresentatie geleid worden door Antonis Saulidis, een senior figure binnen Pasok.
