Wie zijn zij en hoe opereren ze?
De Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde, ook bekend als IRGC, vormt het ideologische onderdeel van het Iraanse leger. Deze organisatie staat onder directe controle van de opperste leider, ayatollah Ali Khamenei, en wordt door westerse landen ervan beschuldigd betrokken te zijn bij het organiseren en uitvoeren van repressie tegen protestanten in Iran. De Guards, in het Farsi aangeduid als “Pasdaran”, werden in 1979 opgericht door Khomeini met de missie om de ideeën van de islamitische revolutie te verspreiden. Volgens onderzoeker Clement Therme van het International Institute of Iranian Studies betreft het een leger van ongeveer 150.000 tot 180.000 mensen die zich inzetten voor de islamitische ideologie. Een diplomatieke bron uit het Westen, die anoniem wilde blijven, schat het ledental op ongeveer 200.000. De IRGC functioneert als een gewapende kracht die operaties uitvoert op terreinen van land, zee en lucht, en beschikt over uitgebreide militaire capaciteiten. Ze zijn beter getraind, beter uitgerust en beter betaald dan het reguliere Iraanse leger, aldus de diplomaat. Naast haar militaire taken fungeert de IRGC ook als connectie tussen Iran en haar regionale bondgenoten, zoals Hezbollah in Libanon en pro-Iraanse militiegroepen in Irak. De leiderschap van de IRGC wordt volledig door Khamenei benoemd. Recentelijk benoemde hij Mohammad Pakpour tot commandant, ter vervanging van Hossein Salami, die omkwam tijdens de eerste dag van het recente conflict met Israël. Pakpour is veteraan uit de oorlog tussen Iran en Irak (1980-1988).
Wat voor middelen beschikken ze over?
Volgens onderzoeker David Khalfa van de Franse Jean-Jaures Stichting vormt de IRGC een soort imperium binnen Iran. De organisatie controleert of bezit bedrijven in grote sectoren van de Iraanse economie. Ze hebben bijna monopolie op infrastructuur, energie, technologie, telecommunicatie en financiën. Khalfa schat dat hun jaarbudget voor militaire uitgaven tussen de 6 en 9 miljard dollar ligt, wat ongeveer 40% is van Iran’s officiële militaire uitgaven. Hierdoor controleren ze feitelijk de Iraanse economie, aldus Khalfa.
Hoe opereren ze?
De IRGC heeft een uitgebreid inlichtingen- en veiligheidsnetwerk opgebouwd dat volgens Khalfa “de meest uitgebreide en effectieve binnen het Iraanse regime” is. Ze hebben bewezen protestnetwerken snel te kunnen ontmantelen en leiders binnen enkele minuten te identificeren. Om hun autoriteit en repressie kracht bij te zetten, maken ze gebruik van de Basij-paramilitairen. Deze groepen bestaan vooral uit jonge Iraniërs en functioneren als een ideologische organisatie die in alle landen en instellingen aanwezig is. Khalfa schat dat het aantal Basij-leden tussen de 600.000 en 900.000 ligt, gebaseerd op gegevens van verschillende Amerikaanse denktanks.
Wat is hun rol in de onderdrukking van protesten?
Volgens Khalfa spelen zij een centrale rol bij de repressie, omdat ze momenteel meer dan ooit een pijler vormen van het regime. Ze handhaven een vaste politieke en operationele lijn richting de demonstraties, namelijk zero tolerance. Sinds het uitbarsten van de protesten vorige maand worden in totaal minstens 734 mensen gedood, meldt de Noorse NGO Iran Human Rights. Deze organisatie waarschuwt dat het daadwerkelijke aantal mogelijk veel hoger ligt. Aanvankelijk zouden de Guards zich op de achtergrond hebben gehouden en vertrouwden ze op lokale veiligheidsdiensten en de Basij om de demonstraties onder controle te krijgen. Sindsdien, onder druk van de aanhoudende protesten, sturen ze echter hun troepen en speciale eenheden in. Volgens Therme opereren de Guards momenteel vaak in burgerkleding, in een poging om hun betrokkenheid bij mensenrechtenschendingen te ontkennen.
In 2019 markeerde de Verenigde Staten de IRGC als een terroristische organisatie. Australië verklaarde ze in november 2022 officieel tot staatsponsor van terrorisme, nadat de organisatie werd verantwoordelijk gehouden voor twee brandaanvallen in 2024 op de Joodse gemeenschap in Australië. In Europa worden er door verschillende functionarissen en leden van het Europees Parlement oproepen gedaan om de IRGC, en vooral de Quds Force — de speciale buitenlandse eenheid van de Guards — te classificeren als terroristische organisatie. Duitsland zou volgens anonieme diplomatieke bronnen steun hebben uitgesproken voor het opnemen van de Quds Force op de lijst van terroristische entiteiten, mede vanwege een aanval in 2021 op een Duitse synagogue waarbij de force twee inwoners verwondde.
