De nadruk op sancties in de EU en de actuele ontwikkelingen
Deze week is het EU-beleid vooral gericht op het intensiveren van sancties tegen diverse landen. In korte tijd werden hoge EU-functionarissen en politici uitgenodigd om te spreken over mogelijke maatregelen tegen Rusland, China, India, Israël, Iran en de Verenigde Staten. Estland pleit zelfs voor strengere pressiemaatregelen tegen Cuba. Hoewel de agenda voor sancties hierdoor wordt versterkt, blijven concrete resultaten tot nu toe uit.
Ursula von der Leyen beloofde dinsdag snel nieuwe sancties voor Iran voor te stellen, terwijl haar collega Kaja Kallas in Berlijn geen details wilde prijsgeven over de inhoud. Roberta Metsola stuurde daarnaast een brief – verkregen door Euractiv – waarin zij haar wensen uiteenzette aan von der Leyen, waaronder de aanduiding van de Iraanse Revolutie Garde (IRGC) als terroristische organisatie, een langverwachte beleidswijziging door het Europees Parlement. Het verkrijgen van een meerderheid in de Raad voor deze stap wordt gezien als een complexe uitdaging, mede doordat landen zoals Frankrijk, Spanje, Italië en Luxemburg mogelijk tegenstemmen, aldus een verslaggever van The Wall Street Journal. De IRGC wordt niet alleen in verband gebracht met het hardhandig onderdrukken van protesten, maar controleert ook aanzienlijke delen van de Iraanse economie en politieke hiërarchie.
Diplomatieke contacten en de focus op Oekraïne
Recentelijk riep de EU Iran’s ambassadeur Ali Robatjazi samen met Olof Skoog, een senior functionaris van het Europees Buitenlands Parlement, op voor overleg. Robatjazi, recent opgeroepen door Belgen, krijgt momenteel wat ruimte doordat hij niet meer welkom is in het Europees Parlement. Tijdens de eerste vergadering van de 27 Europese commissarissen van dit jaar wordt echter vooral de situatie in Oekraïne besproken.
Het hoofdonderwerp is de uitvoering van het besluit van de Europese Raad in december om een lening van 90 miljard euro te verhogen voor Kiev via gezamenlijke schulden. Von der Leyen zal naar verwachting een persconferentie geven samen met commissarissen Marta Kos en Valdis Dombrovskis om deze actie te presenteren als een politiek succes. Het is opmerkelijk dat het agenda-onderdeel met betrekking tot de vierde sanctiepakket tegen Rusland niet vermeld wordt, terwijl de voorbereidingen daarvoor al in volle gang zijn, bijvoorbeeld ter gelegenheid van de vierde verjaardag van de invasie op 24 februari. Daarnaast wordt druk gezet op China en India om de aankoop van Russische olie te beperken, aldus EU-gezant David O’Sullivan.
Speculaties over de mogelijkheid om handelsakkoorden te blokkeren
In een recente reactie op vragen over het EU-US handelsverdrag, gaf Valérie Hayer aan dat het in overweging nemen van het stoppen van de stemming over het akkoord niet ondenkbaar is, vanwege de bedreigingen uit Washington jegens Groenland. Daarnaast is er een initiatief van links radicale partijen dat Europees beleid wil beïnvloeden: zij roepen op tot een volledige opschorting van de betrekkingen met Israël, uit protest tegen wat zij bestempelen als genocidaal geweld in Gaza. De bestaande sanctievoorstellen zitten vast in de Raad en worden door deze campagnes onder druk gezet om niet van de agenda te verdwijnen.
De politieke praktijk van sancties en strategische overwegingen
Het gebruik van sancties wordt vaak gezien als een vrijblijvende beleidsstrategie, die minder de diepte ingaat over wie er daadwerkelijk aan het stuur moet zitten in landen zoals Iran, of met wie er wordt onderhandeld over de toekomst van Rusland. Het risico bestaat dat, tegen de tijd dat Brussel nieuwe maatregelen ontwikkelt, de Verenigde Staten mogelijk al haviken of islamitische leiders heeft weggezet door militaire acties — sancties lijken daarop niet effectief te kunnen ingrijpen.
De diplomatieke betrekkingen rondom Groenland
Later vandaag ontmoeten Groenlandse en Deense functionarissen vicepresident Vance en staatssecretaris Rubio in het Witte Huis. De situatie op het Noorse eiland vormt een belangrijke kwestie in de relatie tussen Denemarken en Washington. De Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, die maandag onverwachts verraste op bezoek bij de VS, heeft veel ervaring in diplomatiek optreden. Hij is vorig jaar opnieuw naar Washington gereisd samen met Groenlandse leiders zoals Vivian Motzfeldt. Recent heeft de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen verklaard dat het liefst van alles de wens is om bij Denemarken en de EU te blijven, wat de onafhankelijkheidsambities van de Inuit lijkt te schragen. Donald Trump uitte later ongenuanceerde kritiek, waarbij hij de prioriteit legde op de strategische belangen van de VS in het gangbare landschap van het eiland.
De spanningen over Iran en de vraag naar buitenlandse invloed
In het Europees Parlement is gebleken dat slechts acht europarlementsleden in 2025 aan Iran hebben ontmoet, een detail dat relevant wordt nu vertegenwoordigers van Iran sinds 2022 niet langer welkom zijn in het gebouw. Bernard Guetta, een Frans parlementslid uit de Renew Europe-fractie, bevestigt dat hij deze ontmoeting had, onder meer om zijn steun voor de Iraanse theocratie uit te spreken en te reageren op het beleid van onderdrukking en repressie dat Iran voert. Guetta uitte zijn kritieken via WhatsApp aan rapporteur.
Transatlantische data en de Europese privacy
De Amerikaanse poging om toegang te krijgen tot de biometrische databanken van de EU vanwege visa-vrije reizen, zorgt voor wrijvingen in Europese hoofdsteden. Zweden weigerde recentelijk het volledige document vrij te geven, uit vrees dat openbaarmaking de internationale betrekkingen zou kunnen schaden. Dit toont de diepere onderliggende spanning over gedeelde dataverwerking en veiligheidsbeleid tussen de VS en de EU.
Internationale politiek: standpunten uit Europese hoofdsteden
Berlijn: Kaja Kallas benadrukte tijdens haar eerste bezoek aan Duitsland het belang van de steun van Duitsland aan EU-verdediging en de voorbereidingen voor het twintigste sanctiepakket tegen Rusland. Ze positioneerde de VS als een belangrijke bondgenoot, hoewel de relaties onder druk staan.
Parijs: Marine Le Pen verdedigde haar standpunten in het lopende proces rondom vermeende misstanden met haar parlementaire assistenten en uitte kritiek op het Europees Parlement, dat volgens haar niet effectief handelt. Ze werd eerder veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf, waarvan twee onder elektronische toezicht.
Warschau: De Poolse president Karol Nawrocki sprak in het Verenigd Koninkrijk met partijleider Keir Starmer over strategische samenwerking, terwijl ook de groeiende emigratie van Polen naar het VK werd besproken. Polen blijft zich versterken binnen de internationale economie door zich bij de top 20 grootste economieën te voegen, na het overschrijden van een PIB van 1 biljoen dollar.
Boedapest: Viktor Orbán’s partij, Fidesz, bereidt zich voor op de verkiezingen op 12 april. De uitslag kan de relatie met Brussel beïnvloeden, vooral omdat Orbán zich afzet tegen EU-beleid en Magyars, die de oppositie leidt, zich richt op herstel van banden met de EU en het aanpakken van corruptie.
Bratislava: Het politieke spectrum in Slovakije blijft gespannen. Na een breuk binnen de coalitie is het voorstel om extremistisch geweld te verzachten afgewezen, uit angst dat dit radicalisering onder jongeren zou kunnen stimuleren en rechtsextremistische groepen zou kunnen bevoordelen.
Europese en internationale samenwerking
In Brussel heeft het directoraat DG ENEST de nieuwe kantoren betrokken die zich richten op de integratie van landen zoals Oekraïne en Montenegro in de Europese Unie. Daarnaast wordt met het Europees Geschillenhof overlegd over mogelijke juridische stappen om de ratificatie van het EU-South America handelsakkoord te beschermen, dat wordt bemoeilijkt doordat sommige lidstaten terughoudend zijn onder invloed van de Franse regering.
Amerikaanse gezichten in Groenland en de strategische implicaties
Donald Trump’s herhaalde eisen dat Washington eigenaar moet worden van Groenland voor strategische redenen, zorgen voor onrust onder Europese bondgenoten. Zij wijzen erop dat de VS al uitgebreid militair toegang hebben, ondergedekt door NAVO en bilaterale verdragen. Het diftief wordt vooral gezien als een vraag over de toepassing van respect voor soevereiniteit binnen de hoge Noordpool-regio.
