De rol van de EU-top in handel en de procedure voor ratificatie
De belangrijkste handelsvertegenwoordiger van de Europese Unie heeft geprobeerd de leden van het Europees Parlement (EP) gerust te stellen, nu zij zich zorgen maken dat de handelsovereenkomst tussen de EU en Mercosur mogelijk wordt toegepast voordat het parlement hierover een stemming heeft gehad. Volgens e-mails die door Euractiv zijn ingezien, zou de EU-top zich bewust zijn van de spanningen rondom dit onderwerp en trachtte de onzekerheid weg te nemen.
De voorzitter van de Raad had recentelijk een verklaring ingetrokken waarin werd beloofd te wachten op de stemming van het parlement voordat de voorlopige toepassing van de overeenkomst zou ingaan. Deze beslissing kreeg een negatieve reactie van onder meer de Franse regering en enkele leden van het EP, die het bestempelden als een anti-democratische actie. Andere diplomaten waren van mening dat dergelijke verklaringen niet standaardpraktijk zijn en dat het uitstellen van de voorlopige toepassing niet automatisch wordt voorgeschreven door de overeenkomsten zelf.
De juridische status en het proces van voorlopige toepassing
Volgens de verdragen mag de EU de handelsovereenkomst met Mercosur-lidstaten voorlopig implementeren, zonder dat daarvoor eerst een stemming in het EP vereist is. Het parlement behoudt echter de bevoegdheid om over de uiteindelijke ratificatie te stemmen. Sabine Weyand, algemeen directeur van DG TRADE bij de Europese Commissie, stuurde op maandag een e-mail naar leden van het EP, waarin werd uitgelegd dat de voorlopige toepassing van de overeenkomst niet automatisch volgt nadat deze officieel is ondertekend in Paraguay, zoals gepland voor zaterdag.
Haar verklaring benadrukte dat de Mercosur-landen de overeenkomst eveneens zouden moeten ratificeren en dit aan de EU moeten melden. Dit proces kan enige tijd in beslag nemen. Weyand stelde dat het weinig zin had om te speculeren over wanneer deze procedures voltooid zullen zijn, aangezien ratificatie procedures doorgaans tijd kosten. Ze hoopte samen te werken met het EP om snel toestemming te verkrijgen, zodat de EU klaar zou zijn om de overeenkomst toe te passen zodra één of alle ondertekenende staten dat aangeven.
De positie van de Europese Commissie en de juridische complicaties
In een e-mail van 25 november, gericht aan Bernd Lange, voorzitter van de handelscommissie in het EP, en Gabriel Mato, de belangrijkste EP-vertegenwoordiger voor Mercosur, liet Weyand weten dat het niet de bedoeling van de Commissie was om het parlement te passeren. Ze benadrukte dat dergelijke acties zouden kunnen ingaan tegen de geest van het kaderakkoord, dat vorig jaar tussen het EP en de Commissie was gesloten. Dit akkoord heeft tot doel de verdeling van bevoegdheden weer in balans te brengen en moet nog volledig worden geratificeerd en geïmplementeerd.
De e-mail vermeldde eveneens dat, op advies van de juridische dienst van de Raad, per ongeluk een bepaling was opgenomen die snelle implementatie na ondertekening mogelijk zou maken. Weyand bevestigde dat deze formulering onbedoeld mogelijk de deur opende voor voorlopige toepassing voordat het EP hier toestemming voor had gegeven. De Raad zou de komende dagen verdere stappen ondernemen om deze formulering te corrigeren, zodat het artikel over voorlopige toepassing enkel betrekking zou hebben op de Mercosur-landen en niet op de EU.
Desondanks besloot de Raad om de wijzigingen niet door te voeren en de mogelijkheid voor voorlopige toepassing open te houden. Deze versnelde implementatie zou vooral relevant kunnen worden als het EP erin slaagt een voorstel goed te keuren dat een rechtsadvies vraagt bij het EU‑hoge gerechtshof. Dit zou het ratificatieproces kunnen vertragen of stilleggen.
