Een Verscherpt Strategisch Kader voor Migratie
De Europese Commissie bereidt een nieuw vijfjarenplan voor dat zich richt op het versterken van terugkeermaatregelen, striktere grenscontroles en mogelijke herzieningen van de EU-agentschappen voor asiel. Volgens een document, dat in Nederland werd ingezien door Euractiv, wordt dit plan in februari gepresenteerd, samen met een vernieuwde EU-visumstrategie. Deze aankondiging volgt een lichte vertraging, aangezien beide initiatieven oorspronkelijk voor deze maand gepland waren.
De kern van de strategie bestaat uit het voortzetten van een streng migratiebeleid dat sinds het begin van de Europese Commissie haar mandaat heeft gevoerd. Een ontwerpdocument dat door Euractiv is ingezien, geeft zes prioriteiten aan: diplomatieke migratie, sterke EU-grenscontrole, een rechtvaardig en flexibel asiel- en migratiesysteem, terugkeer en readmissie, legale migratieroutes en arbeidsmobiliteit, en het strategisch gebruik van financiële middelen met aanvullende operationele ondersteuning.
Institutionele Aanpassingen en Toekomstige Hervormingen
Bovendien staan veranderingen binnen de institutionele structuur op de agenda. Over een evaluatie in 2026 van het mandaat van het EU-agentschap voor asiel wordt gesproken, gevolgd door een mogelijke amendement op de oprichtingsverordening. Dit zou de rol van het agentschap kunnen uitbreiden. Andere EU-instanties die zich bezighouden met migratie en veiligheid, zoals Frontex en Europol, worden eveneens voorbereid op mogelijke herzieningen van hun bevoegdheden, met veranderingen gepland voor later dit jaar.
Recent heeft Brussel een ingrijpende herziening van het migratie- en asielkader gelanceerd, inclusief nieuwe regels rondom ’terugkeerknooppunten’ voor afgewezen asielzoekers en strengere procedures voor het afwikkelen van aanvragen. Commissaris Magnus Brunner beschreef dit pakket als een ‘volledige omschakeling’.
Diplomatieke Strategie en Internationale Samenwerking
De migratiediplomatie staat bovenaan de prioriteitenlijst. Het beleid benadrukt het belang van samenwerkingsverbanden met derde landen langs belangrijke migratieroutes. Hier wordt expliciet gepleit voor het gebruik van prikkels en hefboommiddelen, zoals visa, handelsvoorkeuren en EU-financiering, om samenwerking te stimuleren op het gebied van grensbeheer, terugkeer en readmissie.
Versterkte samenwerking wordt voorzien met landen als Tunesië, Egypte en Jordanië, waarbij bestaande regelingen worden verdiept en de contacten met transit- en originelanden worden uitgebreid. Ook wordt een meer gecoördineerde aanpak nagestreefd bij readmissies, met name met gevoelige landen zoals Syrië en Afghanistan. Eind vorig jaar vroegen twintig regeringen de Commissie om de EU-brede coördinatie bij de terugzending van illegale en criminele Afghanen te versterken. Recent kondigde Ursula von der Leyen aan dat de EU in de komende twee jaar €620 miljoen zal investeren in de steun aan de nieuwe Syrische regering.
Grenzcontrole en Technologische Innovatie
Verder speelt grenscontrole een prominente rol in het nieuwe plan. Er wordt ingezet op de volledige implementatie van grote EU-informatiesystemen, verdere digitalisering van grensprocedures en een toename in het gebruik van geavanceerde technologieën zoals kunstmatige intelligentie. Deze technologieën worden ingezet voor identiteitscontroles, data-analyse en surveillance.
Terugkeerbeleid blijft een kernpunt in de politieke discussie. De strategie benadrukt dat effectieve verwijderingen essentieel zijn voor het migratiebeleid van de EU, met de nadruk op snellere procedures, betere EU-coördinatie en het gebruik van innovatieve tools zoals terugkeerknooppunten buiten het blok. In december heeft de Raad haar standpunt ingenomen over een nieuwe terugkeerlaw, terwijl onderhandelingen met het Europees Parlement nog gaande zijn.
