De onvrede onder Groenlandse politici en de Amerikaanse ambitie
Groenlandse politici raken steeds meer geïrriteerd over de betrokkenheid van Denemarken bij discussies over de toekomst van het eiland. Deze onvrede zou mogelijk een krachtig instrument kunnen worden in de hand van Washington, in een poging om meer controle over de Inuit-natie te verkrijgen. In zijn tweede ambtstermijn als Amerikaanse president lijkt Donald Trump vastbesloten om Groenland over te nemen. Dit lijkt te worden versterkt door berichten dat de Britse krant Daily Mail recent heeft bericht dat Trump militaire plannen zou hebben om Groenland met geweld te veroveren.
Hoewel hoge Amerikaanse militaire leiders zich verzetten en zorgen uiten over de juridische implicaties en de steun vanuit het Congres, is de bereidheid van het Witte Huis om gebruik te maken van kracht zonder voorafgaande goedkeuring niet nieuw. Herhaaldelijk hebben Amerikaanse presidenten in het verleden geweld ingezet zonder formele parlementaire toestemming, zoals de recente situatie in Venezuela illustreert.
De diplomatie en de rol van Denemarken en Groenlandse leiders
Deze week staan belangrijke ontmoetingen gepland tussen de Deense buitenlandminister Lars Løkke Rasmussen, de Groenlandse minister Vivian Motzfeld en de Amerikaanse staatssecretaris Marco Rubio. Hoewel details over de locatie nog schaars zijn, wordt een toegenomen confrontatie binnen de politiek van Groenland duidelijk. Veel Groenlandse politici wensen dat Løkke in Kopenhagen blijft.
Volgens de Deense grondwet, die ook voor Groenland geldt, is buitenlandse politiek een exclusief prerogatief van Denemarken. Toch is er binnen Groenland negatieve sentimenten over de veronderstelde invloed van Denemarken op hun lot. Pele Broberg, leider van de oppositie in Groenland, maakte vorige week bekend dat de stelling dat Groenland toebehoort aan de Groenlanders niet standhoudt zolang Denemarken het bezit blijft. Hij benadrukte dat Denemarken Groenland ‘voor altijd wil behouden’ en pleitte ervoor dat de Groenlanders zichzelf moeten helpen, in plaats van afhankelijk te blijven van Deense interventies.
Interne spanningen en de gevolgen voor de relatie tussen Groenland en Denemarken
De onvrede gaat verder dan louter oppositie: er was onlangs een incident waarbij Groenlandse afgevaardigden niet waren uitgenodigd voor een briefing door de Deense ministers van defensie en buitenlandse zaken. Dit leidde tot beschuldigingen van ‘neokolonialisme’. Pipaluk Lynge, voorzitter van de Groenlandse commissie voor buitenlandse zaken, uitte haar frustratie over de manier waarop de communicatie wordt afgehandeld, vooral gezien het feit dat de vergadering via Microsoft Teams plaatsvond, een Amerikaanse service, wat de angst voedde dat de VS mogelijk het contact zouden kunnen onderscheppen.
Motzfeld uitte eveneens haar zorgen over de afstand tussen Groenland en Denemarken, vraagend “Wat zou er mis zijn met bijeenkomsten met de Verenigde Staten alleen?”
De kansen en risico’s van een onafhankelijk Groenland
Aleqa Hammond, leider van de social-democratische partij Siumut en ervaringsdeskundige in Groenlandse politiek, ziet in de huidige situatie een unieke kans. Zij beweert dat Groenland nu zelf contact kan zoeken met andere landen, zonder tussenkomst van Denemarken. Haar partijgenoot, Ineqi Kielsen, uitte zondag kritiek op de Deense minister Lars Løkke Rasmussen, omdat hij volgens hem te weinig vertrouwen heeft in Groenland, vooral tijdens de contacten met Rubio.
Hammond, die wordt gezien als een voorstander van volledige onafhankelijkheid, gaf aan dat de stem van Groenland de bepalende rol moet spelen bij internationale gesprekken over hun lot en beleid. Mocht Siumut de coalitie verlaten, dan zou dat de koers van het buitenlands beleid kunnen veranderen, al is het niet zeker dat de regering zelf instort.
De Groenlandse politieke partijen benadrukken dat ze niet willen worden gezien als onderdeel van een Amerikaanse of Deense invloedssfeer of als speelbal in de geopolitiek, maar streven naar meer zelfbestuur en het vergroten van hun politieke autonomie.
