De beslissing van de Europese Commissie en de politieke reactie
De Europese Commissie heeft besloten Bulgarije voor de hoogste rechter van de Europese Unie te dagen wegens langdurige uitzonderingen die privéziekenhuizen toelaten om de regels voor openbare aanbestedingen binnen de EU te omzeilen. Deze maatregel heeft aanleiding gegeven tot politieke spanningen in Sofia, omdat het de kwestie van mededinging en regelgeving in de gezondheidszorg opnieuw op de agenda heeft gezet. Na bijna zeven jaar van procedurele stappen besloot de Commissie het geval voor te leggen aan het Hof van Justitie van de EU (HvJ-EU), met de bewering dat Bulgaarse wetgeving onrechtmatig privéziekenhuizen uitsluit van de EU-regels voor overheidsopdrachten.
Verzet uit de Bulgaarse politiek
De grootste oppositie coalitie in Bulgarije beschuldigt de regeringspartijen ervan de pogingen te blokkeren om de nationale wetgeving af te stemmen op de EU-regels. Zij stellen dat dit een vorm van bescherming vormt voor particuliere belangen binnen de gezondheidssector. Al meerdere parlementaire termijnen zijn er geprobeerd om Bulgaarse wetgeving in overeenstemming te brengen met de relevante Europese richtlijn, maar telkens stuitten deze pogingen op weerstand, vooral van partijen als GERB en DPS, aldus Bozhidar Bozhanov, een Bulgaarse parlementariër en voormalig onderminister van e-government.
De motivatie van de Commissie
Volgens de Europese Commissie sluit de Bulgaarse wetgeving enkele particuliere medische voorzieningen uit van de toepassing van EU-regels, ondanks dat meer dan de helft van hun financiering uit publieke bronnen afkomstig is. In een verklaring van vorige maand stelde de Commissie dat de vrijstelling in de Bulgaarse wet op overheidsopdrachten in strijd is met de definitie van “organen die onder publiekrecht vallen”. De Commissie blijft erop wijzen dat particuliere ziekenhuizen in Bulgarije verplicht zouden moeten worden om openbare aanbestedingen te organiseren voor medicatie, net zoals publieke ziekenhuizen dat doen.
Inhoudelijke argumenten en economische gevolgen
Uit cijfers blijkt dat er 116 privéziekenhuizen in Bulgarije zijn, wat ongeveer 34% van alle ziekenhuizen in het land omvat. Er wordt geconstateerd dat de prijs voor hetzelfde medicijn, van dezelfde fabrikant, tussen publieke en private ziekenhuizen kan verschillen tot 14-15 keer en in sommige gevallen zelfs tot 28 keer, vooral bij oncologische behandelingen.
De Bulgaarse Vereniging van Ziekenhuizen (BHA) heeft in een brief aan het Europees Parlement en de Europese Commissie verduidelijkt dat het verplicht stellen van openbare aanbestedingen voor privéziekenhuizen de levering van medicijnen zou vertragen, terwijl private zorgaanbieders marktrisico’s blijven dragen. Zij stellen voor dat, indien de wet wordt aangepast, het ministerie van Volksgezondheid een gecentraliseerde tender moet organiseren voor de levering van medische producten — een mechanisme dat volgens hen bewezen effectief is bij medicatie.
Tot 2016 waren privéziekenhuizen wel verplicht om openbare procedures voor medicatie te organiseren, totdat deze verplichting uit de wet werd gehaald tijdens de periode dat GERB zowel de regering als het parlement dominant was.
De politieke en economische context
De kwestie komt op een moment van politieke instabiliteit in een van de armste en meest corruptieve landen binnen de EU. De Bulgaarse regering, gevormd onder leiding van GERB, trad op 11 december af. Het ontbreken van publieke aanbestedingen geeft privéziekenhuizen in sommige gevallen een voorsprong ten opzichte van overheids- en gemeentelijke instellingen. Hierdoor kunnen zij medicijnen inkopen via gerelateerde bedrijven en hogere prijzen vragen aan het publieke ziekenfonds, wat soms ten koste gaat van de belastingbetaler.
Een jaar en een half geleden nam het parlement aanvullende maatregelen om de prijzen van bepaalde medicijnen te beperken. Deze maatregelen zagen echter niet toe op de transparantie van de aanbestedingsprocedures. Volgens het ontwerp van de begroting voor 2026 wordt de financiering voor hospitalisatie met 10% verhoogd, ondanks dat het aantal opnames stijgt, ondanks de afname van de bevolking. De totale publieke uitgaven voor ziekenhuizen worden geschat op €2,3 miljard, ongeveer 2% van het Bulgaarse bbp.
