Bijna afronding van het EU-Mercosur handelsakkoord
Na 26 jaar van onderhandelingen, herhaalde onderbrekingen en tactische bevriezingen, lijkt het handelsakkoord tussen de Europese Unie en Mercosur zich te naderen. Europese lidstaten worden vandaag verwacht akkoord te gaan met een voorstel dat Ursula von der Leyen toestaat het akkoord volgende week te ondertekenen, waarmee een van de langstlopende politieke kwesties van Brussel wordt afgesloten.
Verontrustend voor Frankrijk is dat president Emmanuel Macron gisteren bevestigde dat zijn land tegen het akkoord zal stemmen. Hoewel Italië naar een ja neigt en een gekwalificeerde meerderheid binnen bereik ligt, zijn de zorgen onder Franse boeren groot. Zij vrezen dat het akkoord hun getroffen sector verder zal ondermijnen, een sentiment dat door leider van de Rassemblement National, Jordan Bardella, is aangegrepen. Bardella, die tevens leidt binnen de extreem-rechtse Patriots for Europe in het Europees Parlement, kondigde gisteren aan dat hij een motie van wantrouwen tegen de Commissie zal indienen. Die poging lijkt, net als voorgaande, weinig kans van slagen te hebben.
Vorig jaar bleef Parijs aandringen op extra waarborgen voor de Franse landbouw, maar de onderhandelingen werden herhaaldelijk verlengd, zelfs na de vermeende afronding. De Europese Commissie reageerde hierop door concessies te doen, niet alleen voor Frankrijk, maar ook voor Italië, dat bezorgd was over haar eigen landbouwsector en het akkoord samen met Parijs wilde vertragen.
De binnenlandse kritiek is sindsdien toegenomen; boerenorganisaties en oppositiepartijen beschuldigen Macron ervan hun belangen op te offeren aan geopolitieke overwegingen. Gisteren kwamen tractoren in Brussel aan, deze blokkeerden wegen rond de Eiffeltoren en de Arc de Triomphe. Voor veel plattelandbewoners symboliseert het Mercosur-akkoord oneerlijke concurrentie van goedkopere Zuid-Amerikaanse producten.
Hoewel Macron benadrukt dat Europa een krachtige, soevereine rol moet spelen en dit onderstreept in een belangrijke toespraak deze week, toont Frankrijk nog steeds protectionistische tendensen. Macron heeft veel concessies uit Brussel gehaald en kan nu stemmen tegen het akkoord, in de wetenschap dat het waarschijnlijk zal passeren en daarmee de €45 miljard aan toezeggingen voor de landbouwsector kan rechtvaardigen.
Bij een positieve stemming vanuit Italië zou Frankrijk in een kleine minderheid blijven van landen die tegen het akkoord stemmen, naast Polen, Ierland en Oostenrijk. De verdere stappen lijken grotendeels vast te liggen: vandaag worden de Europese ambassadeurs verwacht akkoord te geven, waarmee een besluit in de Raad via een schriftelijk procedure wordt voorbereid. Dit zou von der Leyen de opdracht geven het akkoord te ondertekenen en de parlementaire goedkeuring aan te vragen. Een laatste poging om de ondertekening uit te stellen, liep op niets, maar het Parlement vormt nu de laatste horde.
Von der Leyen vertrouwt erop dat het tevredenstellen van de lidstaten in Brussel zal leiden tot parlementaire steun, in de veronderstelling dat nationale belangen de ideologische tegenstellingen zullen overstijgen. Toch blijft onzeker of dat ook gebeurt. Sommige Europarlementsleden overwegen een procedure te starten bij het Hof van Justitie om de juridische geldigheid van het akkoord aan te vechten, wat maanden of zelfs jaren vertraging kan opleveren. Zodra de Raad handelt, kan het parlement dit verzoek nog indienen, mogelijk in januari of februari, hoewel de timing nog onduidelijk is.
Trump onderstreept belang van Groenland voor Amerikaanse strategische belangen
Donald Trump heeft gesuggereerd dat de Verenigde Staten mogelijk moeten kiezen tussen het verwerven van Groenland en het behoud van de NAVO. In een interview met The New York Times verklaarde hij dat de alliantie zonder Washington vrijwel zinloos zou zijn en dat de Amerikaanse “eigendom” van het Arctische eiland “psychologisch essentieel” is voor succes.
De opmerkingen volgden op ontmoetingen met Groenlandse en Deense diplomaten in het Witte Huis, waaronder Jacob Isbosethsen en Jesper Møller Sørensen. Achter de schermen wordt volgens Reuters overwogen om Groenlanders directe betalingen tot $100.000 te doen om een scheiding van Denemarken en toenadering tot de VS te stimuleren, ondanks afwijzingen uit Nuuk en Kopenhagen dat Groenland te koop is.
Later vandaag zal de EU-ambassadeur over Groenland spreken, waardoor Denemarken de gelegenheid krijgt de Europese collega’s te informeren. Columnist Magnus Lund Nielsen stelt in zijn nieuwste stuk dat de kwestie over Groenland minder een NAVO-zaak is, dan een test of Europa’s inzet voor zelfbeschikking bestand is tegen assertieve grootmachtspolitiek.
Metsola steunt Iran-protesten, breekt met EU-instituut
Roberta Metsola, voorzitter van het Europees Parlement, bracht gisteren een video-uitspraak uit waarin zij steun betuigde aan de protesten in Iran tegen de ‘gewelddadige theocratie’. Hiermee brak zij met andere EU-instellingen die deze week stilbleven over de situatie.
In haar toespraak prees Metsola een “generatie die de ketens van onderdrukking wil doorbreken” en stelde dat “Europa hen hoort.” Haar opmerkingen worden als drukwekkend gezien op andere EU-leiders om zich uit te spreken, na het bericht dat bijna 30 protestanten zijn omgekomen.
Het Iraanse ministerie in Brussel veroordeelde haar uitspraken en beschuldigde haar van “walgelijke” hypocrisie, verwijzend naar het stilzwijgen over de oorlog in Gaza en de Iraniërs die vorig jaar door Israël werden gedood.
Terwijl Von der Leyen, Costa en Kallas momenteel in het Midden-Oosten verblijven, hebben zij zich nog niet publiekelijk uitgesproken over de protesten. Het Europees Parlement heeft doorgaans een harder standpunt dan andere EU-instellingen ten aanzien van Iran, onder meer door herhaaldelijk het IRGC op de lijst van terreorgroepen te plaatsen.
EU probeert Oekraïne’s financierings tekort te dichten
Vandaag worden de EU-ambassadeurs verwacht akkoord te gaan met een voorstel om via “versterkte samenwerking” een lening van €90 miljard voor Oekraïne te regelen. Hierdoor kunnen Tsjechië, Hongarije en Slowakije afzien van het bijdragen aan de financiering van Kiev’s oorlogsvoering.
Na het onrustige EU-topoverleg van vorige maand blijven belangrijke details onbeslist, wat stevige discussies onder diplomaten zal opleveren. Vragen betreffen onder meer hoe de financiële garanties van deze drie sceptische landen worden herverdeeld en hoe het geld daadwerkelijk zal worden besteed.
President Zelensky wil veel geld inzetten voor de binnenlandse productie van drones en raketten, en om de voorraad munitie aan te vullen. Tegelijkertijd waarschuwen functionarissen dat een deel van de financiering zal worden gebruikt om het begrotingstekort van Oekraïne te dichten, dat volgens het IMF in vier jaar tijd kan oplopen tot $136,5 miljard. De eerste betaling wordt vóór april verwacht, wanneer Oekraïne waarschijnlijk zonder geld zal zitten.
Turkije reageert op EU-uitspraak over Cyprus
Turkije heeft de EU-leiders aangevallen na woorden tijdens een ceremonie in Nicosia, waar de Cypriotische president Nikos Christodoulides sprak over “bezetting”, “invasie” en “splitsing”. Ankara noemde de beschuldigingen “onverenigbaar met de feiten” en waarschuwde dat dergelijke taal niet strookt met de werkelijkheid op de grond.
De EU-top zei dat hereniging van Cyprus een “absoluut prioriteit” blijft voor Europa, terwijl premier António Costa benadrukte dat internationaal recht overal moet gelden, zelfs “van Cyprus tot Groenland.”
Hoe wordt Brussel’s bijna €1 miljard kostende renovatie betaald?
De Europese lidstaten zijn nog steeds in discussie over de financiering van de bijna €1 miljard kostende renovatie van een van de hoofdgebouwen van de Raad in Brussel. Een door de Raad verspreid document schetst een nieuwe financieringsoptie: hogere voorafbetalingen uit de EU-begroting, minder leningen en aflossing voor 2042.
Volgens dat voorstel zou de directe begrotingslast €818 miljoen bedragen, wat aanzienlijk lager is dan de volledige €1,5 miljard, en dit zou leiden tot lagere rentelasten en strengere bestedingen in toekomstige budgetcycli. Politiek is dit voorstel niet onopgemerkt gebleven; in december uitte premier Giorgia Meloni haar afkeuring over het gebruik van belastinggeld voor een dergelijke dure renovatie.
Toch heeft het Secretariaat-Generaal van de Raad in november de diplomaten opgeroepen de gemengde financieringsmodel te ondersteunen, waarna de lidstaten begin dit jaar over het onderwerp zullen spreken.
De situatie in de lidstaten
BERLIJN 🇩🇪
De Duitse industrie toonde in november onverwachte veerkracht, met een stijging van 5,6% in orderingen, ver boven de verwachtingen van een afname. Volgens Destatis werd de stijging beïnvloed door grote orders, waaronder transportmiddelen, wat de herbewapening van Europa sinds de Russische invasie van Oekraïne reflecteert. Zowel binnenlands als de eurozone vraag namen toe. Analisten waarschuwen dat de cijfers geen nieuw groeiscenario aanduiden, maar beschouwen ze als een zeldzame opleving voor Duitsland.
PARIJS 🇫🇷
De Franse onderzoeker Laurent Vinatier werd donderdagmiddag vrijgelaten uit een Russische gevangenis waar hij sinds 2024 vastzat. Hij was in oktober 2024 veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf wegens het niet registreren als “buitenlandse agent” terwijl hij vermeende militaire informatie verzamelde voor een Russische NGO. De vrijlating werd bereikt door een gevangenenruil, zo meldden Russische autoriteiten.
COPENHAGEN 🇩🇰
Greenland’s gezant in de VS, Jacob Isbosethsen, en Denemarks ambassadeur in Washington, Jesper Møller Sørensen, werden dinsdag gespot in het Witte Huis. Het is onduidelijk met wie zij spraken. Beiden hebben recentelijk gesprekken gehad met Amerikaanse politici, waaronder congresleden, over Washington’s dreigementen met betrekking tot Groenland.
ROMA 🇮🇹
Oppositiepartijen veroordeelden donderdag de salutes van ongeveer 1.000 extreem-rechtse activisten op de jaarlijkse bijeenkomst van Acca Larentia, die verbonden is met fascistische symboliek. Kort daarvoor had premier Giorgia Meloni opgeroepen tot “ware en definitieve nationale verzoening.” Milieuactivist Angelo Bonelli stelde dat haar oproep ongeloofwaardig was zonder een duidelijke afkeuring van fascistische begroetingen, terwijl socialist Alessandro Zan haar gedrag beschuldigde van “Fascistische nostalgie,” en haar uitspraken als hypocriet bestempelde.
MADRID 🇪🇸
De Catalaanse separatistische leider Oriol Junqueras meldde dat hij een akkoord heeft gesloten met Pedro Sánchez over een aangepaste financiering voor Catalonië die extra €4,7 miljard in de regio kan brengen. Junqueras noemde het een “win-winsituatie,” hoewel de socialist Sánchez opnieuw stelde dat andere regio’s ook meer geld zullen ontvangen en dat het akkoord nog de steun van een absolute meerderheid in het Spaanse parlement moet krijgen.
LISBON 🇵🇹
De voormalige extreem-rechtse politicus Miguel Arruda is aangeklaagd voor 21 gevallen van verduistering, waarvan hij wordt verdacht spannende diefstallen op de luchthaven van Lissabon te hebben gepleegd tussen oktober 2024 en januari 2025. Zijn vrouw wordt eveneens verdacht van betrokkenheid. Arruda heeft de beschuldigingen ontkend en laat zich nu als onafhankelijk kandidaat zien.
PRAAG 🇨🇿
De Tsjechische regering roept EU-leiders op om de internationale koolstofmarkt te herzien, aangezien de emissiehandel voor grote economische schade heeft gezorgd, stelde partijleider Andrej Babiš. Samen met Fico van Slowakije pleitte hij voor een multi-jaarlijkse pauze van het ETS-systeem en decoupling van koolstofkosten en elektriciteitsprijzen.
BUCUREŞTI 🇷🇴
Daniel Chițoiu, voormalig Roemeens minister van Financiën, kreeg donderdag een gevangenisstraf van vier jaar voor manslachtofferlijkheid na een auto-ongeluk in 2019 dat twee doden eiste. Het hof in Pitești verhoogde de eerdere veroordeling van drie jaar, oorspronkelijk geschorst, tot een onvoorwaardelijke straf. Chițoiu gaf zich enkele uren na de uitspraak over, betaalde €160.000 aan schadevergoeding en mag vijf jaar niet rijden.
