Een nieuwe bedreiging voor kritieke infrastructuur
In Duitsland nemen incidenten die gericht zijn op vitale infrastructuur toe, mede door steeds geavanceerdere aanvallen. Politieke extremisten, zowel links als rechts, staan vaker bekend om sabotagedaden en gewelddadige incidenten. In 2024 steeg het aantal rechts-extreme geweldsincidenten met vijftig procent tot 38.000 gevallen. Hoewel minder frequent, onder 6.000 incidenten dat jaar, is het gericht op infrastructuur door groepen die zich links noemen mogelijk alsnog ernstiger geweest in de impact.
Een voorbeeld hiervan is de aanval op een elektriciteitskabel ten zuiden van Berlijn, welke 30.000 inwoners in de kou heeft gezet nadat de stroom uitviel. De hersteltijd wordt verwacht tot donderdag. Burgemeester Kai Wegner van Berlijn benadrukte dat het niet slechts gaat om brandstichting of sabotage, maar om terrorisme.
De rol van links-extremistische groepen
De groep “Vulkangruppe”, gelieerd aan de anarchistische scene, heeft de verantwoordelijkheid op zich genomen voor de aanval. Deze organisatie, actief sinds 2011, gebruikt vulcano’s als codenaam voor hun vroege aanvallen en heeft in 2019 een serie van acht incidenten gepleegd, wat wijst op een vaste kern van activisten. De recente aanval op nieuwjaarsdag vertegenwoordigt echter de ernstigste aanval tot nu toe in Berlijn, waarbij burgers de dupe worden van een groeiende online beschikbaarheid van handleidingen voor het maken en gebruiken van zelfgemaakte brandbommen.
Het concept van ‘Duurzaam brandstichten’
Het handboek ‘Burning Cables for Beginners’, uitgegeven in 2024 door een Duitse extreem-linkse groepering, beschrijft ‘duurzaam brandstichten’ als een campagne gebaseerd op betrouwbare vertraagde ontsteking. Het pamflet, dat uitlegt hoe men afstandsbediende incendiëringsapparaten moet maken en politie moet ontwijken, wordt verspreid onder de noemer van een campagne genaamd ‘Switch-Off’. Deze beweging ontstond uit frustratie over het gebrek aan politieke actie op het gebied van klimaatbeleid na meerdere ongeslaagde protesten in 2023. Het was ook de eerste publicatie waarin de verantwoordelijkheid werd aangenomen voor de aanval op 3 januari, waarbij duizenden Berlijners zonder stroom kwamen te zitten.
De boodschap van de groep luidt: “Schakel je energiehonger uit”. Hiermee verwijzen ze niet alleen naar de recente aanvallen op de energie-infrastructuur van de stad, maar ook naar de verbinding tussen hun acties en de geopolitieke context.
Instructies en methoden voor sabotagedaden
Een gerelateerde ontdekking is de online repository ‘Warrior Up’, die adviezen geeft over het traceren van kwetsbaarheden in infrastructuur. Door gebruik te maken van open-source kaarten kunnen potentiële aanvallers, vaak met beperkte technische kennis, doelwitten vinden en aanvallen plannen. De aanval op nieuwjaarsdag in Berlijn toont dat met zelfgemaakte brandwapens en uitgebreide kennis van kabelroutes snel actie ondernomen kan worden, terwijl de impact vaak wordt onderschat.
Een foute verklaring wordt gedaan door de saboteurs, die beweren dat ze niet honderdduizenden huishoudens van het net hebben gehaald, maar slechts verbonden met een gascentrale en haar netwerk hebben onderbroken. Dit illustreert de complexiteit en het potentiële gevaar van dergelijke handelingen.
Discussie over transparantie en beveiliging
De aanval in Berlijn was mogelijk omdat er een kwetsbaarheid bestond in de infrastructuur: tienduizenden huishoudens waren aangesloten op één gascentrale via kabels die centraal over een rivier liepen. Het identificeren van dergelijke zwakke plekken is relatief eenvoudig en kan door onafhankelijke waarnemers worden herhaald.
Duits beleidmakers bespreken nu strengere maatregelen richting transparantie. Kritiek op de huidige mate van openheid bestaat, vooral omdat veel gegevens over kabellocaties online te vinden zijn, aldus Franziska Giffey, de SPD-politica verantwoordelijk voor energiebeleid in Berlijn. Ze stelt dat beveiliging prioriteit moet krijgen boven volledige transparantie.
In Duitsland wordt momenteel gewerkt aan wetgeving omtrent kritieke infrastructuur, in lijn met de EU-richtlijn van 2022. De gebeurtenis heeft de lobby voor het beperken van online gedeelde data versterkt. Volgens de belangenorganisatie BDEW, die de energiesector vertegenwoordigt, moeten bestaande regels worden herzien omdat de huidige verplichtingen het openbaar maken van infrastructuur te gemakkelijk maken, met de uitdrukking dat deze er ‘als een zilveren dienblad’ wordt gepresenteerd.
