De aard en achtergrond van de oefeningen
De militaire oefeningen die China rond Taiwan uitvoert, bevinden zich op hun tweede dag en vormen de zesde grote oefening die Beijing de afgelopen jaren nabij het zelfbesturende eiland heeft gehouden. Deze manoeuvres worden gezien als een reactie op de voortdurende spanningen tussen beide landen. Het onderliggende motief voor deze oefeningen is de claim van China dat Taiwan onderdeel is van haar grondgebied, een bewering die Taipei afwijst. Sinds het eind van een burgeroorlog in 1949, waarbij communistische troepen de controle over grote delen van China kregen en de nationaleantick (Nationalistische) krachten naar Taiwan vluchtten, worden beide regio’s apart bestuurd.
China weigert elk diplomatiek compromis te sluiten en sluit niet uit gebruik te maken van geweld om het streven naar ‘her-Unificatie’ met het eiland van 23 miljoen inwoners te realiseren. Het handhaaft ook een beleid dat landen ontmoedigt om officiële betrekkingen aan te gaan met Taiwan en veroordeelt elke vorm van onafhankelijkheidsverlangen. Recentelijk heeft China “gewelddadige maatregelen” aangekondigd nadat Taipei verklaarde dat de Verenigde Staten, als belangrijkste veiligheidsbondgenoot, een wapenverkoping van $11 miljard aan Taiwan hadden goedgekeurd. Tijdens de start van de oefeningen op maandag, waarschuwde Beijing dat ‘buitenlandse machten’ worden gewaarschuwd tegen het bewapenen van het eiland, zonder Washington specifiek te noemen. Tevens bekritiseerde China de Japanse premier Sanae Takaichi nadat zij stelde dat het gebruik van militaire kracht tegen Taiwan kan leiden tot een reactie van Tokio.
Hoe zien de oefeningen eruit?
Chinese autoriteiten publiceerden kaarten waarop verschillende grote zones rondom Taiwan worden weergegeven, waar de militaire operaties plaatsvinden. Onder de naam “Justice Mission 2025” worden live-vuurgevechten uitgevoerd door de strijdkrachten, waaronder het leger, de marine, de luchtmacht en raketstroepen. De oefeningen simuleren een blokkade van belangrijke Taiwanese havens zoals Keelung in het noorden en Kaohsiung in het zuiden. Volgens een woordvoerder van het Chinese leger en staatsmedia richten de oefeningen zich op het oefenen van een volledige controle over de zee- en luchtruimgebieden, onder meer door patrols uit te voeren en ‘omvattende’ controle over vijandelijke doelen te verkrijgen om zo agressie te voorkomen of te vertragen.
De Chinese strijdkrachten hebben schepen, waaronder destroyers en fregatten, evenals gevechtsvliegtuigen en bommenwerpers ingezet om aanvallen en aanvalspogingen op maritieme doelen te simuleren. Taipei meldde dat er binnen 24 uur tot dinsdagmorgen 130 Chinese militaire vliegtuigen werden waargenomen nabij het eiland, een aantal dicht bij de record van 153 vliegtuigen in oktober 2024. Daarnaast werden 14 Chinese marinevaartuigen en acht onbekende overheidsboten gesignaleerd in dezelfde periode. Journalisten van AFP die zich bij China’s dichtstbijzijnde punt tot Taiwan bevonden, zagen minstens tien raketten omhoog schieten op dinsdagochtend.
Reacties van Taiwan en internationale reactie
De Taiwaneze vice-president Hsiao Bi-khim richtte zich op vrijdag tot het Europese Parlement met een speech waarin zij de acties van China verbood en sprak over de “minachting voor internationale normen en militaire intimidatie”. Taiwan’s militaire aanwezigheid reageerde met het inzetten van ‘passende’ troepen en het uitvoeren van snelle reactie-oefeningen. President Lai Ching-te verklaarde dat de Chinese oefeningen “absoluut niet het gedrag van een verantwoordelijke grote macht zijn”, maar benadrukte dat Taipei zich verantwoordelijk zou gedragen door geen conflict te escaleren of onnodige geschillen uit te lokken.
De Amerikaanse president Donald Trump uitte zich over de oefeningen door te stellen dat hij zich geen zorgen maakt over de militaire activiteiten. Het uitvoeren van grote oefeningen door China is inmiddels de zesde in feite sinds 2022, toen een bezoek van het toenmalige Amerikaans Kamerlid Nancy Pelosi aan Taiwan leidde tot verergering van de spanningen. Voor die tijd waren dergelijke grootschalige live-fire drills uiterst zeldzaam en meestal alleen bij grote conflicten. Dat Beijing nu nadrukkelijk ”vreedzame verwachtingen wil behouden door buitenlandse inmenging zoveel mogelijk buiten de deur te houden”, aldus militarist Chieh Chung van Tamkang University, betekent dat de oefeningen vooral gericht zijn op het afschrikken van mogelijke interventiedwang van derden.
Analyse en interpretatie van de situatie
Volgens analisten is de boodschap van China voor de Verenigde Staten en Japan duidelijk: zij waarschuwen dat deze landen niet moeten proberen te interveniëren, vooral niet als de Chinese Communistische Partij (CCP) geweld gaat gebruiken tegen Taiwan. Hoewel Beijing de oefeningen als noodzakelijk en defensief presenteert, wijzen sommige experts op een beperkte activiteitsrange en een strategische afschrikking. De recent afgenomen steun voor pro-Chinese partijen in Taiwan en interne Chinese militaire zuiveringen en economische vertragingen kunnen ook een rol spelen in het intensiveren van de oefeningen. Het schijnbare doel is dan ook het tonen van kracht en het afschrikken van mogelijke steun of hulp van buitenaf voor Taiwan, met als bedoeling Beijing’s invloedssfeer te consolideren, ongeacht de internationale reacties.
